Savaşın En Tehlikeli Silahı: Yüzlerce Geminin GPS’i Yanıldığında
Dünyanın farklı bölgelerinde kısa sürede artan navigasyon sorunları, İran’a yakın bölgelerdeki gerginlik sonrası 24 saat içinde belirginleşti. Birçok geminin konumları, havaalanları, nükleer santraller ve İran toprakları üzerinde görünmeye başladı ve bu görüntüler, uydu tabanlı navigasyon sistemlerindeki yoğun sinyal karıştırma ve yanıltma faaliyetlerinin bir sonucu olarak değerlendiriliyor.
TİCARET GEMİLERİNİN ULAŞIMI ALTÜST OLDU Windward’ın verilerine göre, 28 Şubat itibarıyla Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Umman ve İran karasularında 1100’den fazla ticari geminin navigasyon sistemleri elektronik müdahaleye maruz kaldı. Bu müdahaleler, özellikle Hürmüz Boğazı’ndan akışın yoğun olduğu noktalarda küresel petrol ve doğalgaz ticaretinin taşıyıcı yollarını önemli ölçüde yavaşlattı.
GEMİLERİN NEREDE OLDUĞUNU BİLEMEME DURUMU
Bazı gemiler rotalarını değiştirmek zorunda kaldı; bazı tankerler AIS gibi konum bildirim sistemlerini kapatarak “karanlığa geçiş” yaptı. Denizcilik analisti Michelle Wiese Bockmann, Basra Körfezi’nde mevcut tabloyu deniz navigasyonu açısından son derece riskli olarak nitelendirdi: “Gemilerin konumunu takip etmek artık mümkün görünmüyor.”
ELEKTRONİK SİS NAVİGASYONU TEHLİKE ALTINDA AIS, gemilerin konum, hız ve rota bilgisini otomatik ileterek çarpışmayı önlemeye yardımcı olur; ancak GPS sinyallerinin karıştırılması veya yanıltılması, gemileri binlerce kilometre uzakta veya karada görünür kılabilir. Uzmanlar, bu durumun yoğun deniz trafiği olan bölgelerde ciddi kazalara yol açabilecek bir elektronik sis yaratma potansiyeline sahip olduğuna dikkat çekiyor.
SAVAŞIN İLK 24 SAATİNDE 21 MÜDAHALE Windward’ın analizine göre çatışmanın başlangıcından sonraki ilk gün içinde bölgede 21 yeni GPS karıştırma noktası belirlendi; bir gün sonra bu sayı 38’e çıktı. Güncel bilgilere göre, savaşın başından 3 Mart’a kadar 655 gemi bu tür müdahalelerden etkilenirken, toplamda 1735 olay kayda geçti ve çoğu 3 ila 4 saat sürdü.
UÇAKLAR DA RİSK ALTINDA Elektronik müdahale yalnızca deniz trafiğini değil, havacılığı da tehdit ediyor. 2024 veri ve sonrasına göre GPS sinyal kayıpları, 2021–2024 döneminde yüzde 220 artış gösterdi. 2025 yılında Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’i taşıyan uçak da Bulgaristan’da iniş yaparken GPS karıştırmasıyla karşılaştı ve pilotlar manuel navigasyona dönmek zorunda kaldı. Bazı pilotlar, navigasyon ekranlarının gerçek konumdan kilometrelerce sapabildiğini belirtiyor.
GPS’NİN KOLAY HEDEFLİĞİ Dünya genelinde navigasyon için kullanılan ABD’nin GPS’i, Avrupa’nın Galileo’su, Çin’in BeiDou’u ve Rusya’nın GLONASS’ı gibi sistemler sivil sinyaller yayıyor. Sinyallerin zayıflamasıyla güçlü radyo sinyalleriyle bastırılabilir olmaları, modern gemi ve uçakların navigasyonunu savunmasız bırakıyor. Bu da mevcut güvenlik zafiyetlerini daha belirgin kılıyor.
