Hürmüz Krizi Enerji Piyasalarını Şoke Etti: Petrol ve LNG Akışında Kesinti
Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi ile Umman Denizi’ni birbirine bağlayan ve yaklaşık 33 kilometrelik dar geçiş olan bir su yoludur. Bu güzergah, dünya petrol ve LNG akışlarının önemli bir bölümünü taşıyor; küresel enerji ticaretinin nabzını tutuyor. EIA’nin 2025 verilerine göre boğazdan günlük olarak 20 milyon varil üzerinde ham petrol ve petrol ürünü geçiş yapıyor; bu da dünya sıvı petrol tüketiminin yaklaşık beşte birine denk geliyor. Benzer şekilde IEA da küresel petrol ticaretinin önemli bir kısmının bu hat üzerinden gerçekleştiğini gösteriyor. Küresel LNG ticaretinin yaklaşık %20’si bu güzergahı kullanıyor, ve günlük yaklaşık 300 milyon metreküp LNG de bu rota üzerinden geçiyor.
Özellikle Katar kaynağındaki doğalgaz sevkiyatları Asya pazarlarına bu koridordan ulaşıyor. Boğazdan geçen petrolün büyük bölümü Körfez ülkelerinden geliyor; Suudi Arabistan, Irak, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt, İran ve LNG konusunda öne çıkan Katar başlıca ihracatçılar arasında. Bu ülkelerin enerji ihracatının önemli bir kısmı Hürmüz üzerinden dünya pazarlarına akışını sürdürüyor. EIA verilerine göre boğazdan geçen petrolün yaklaşık olarak %70 ila %80’i Asya ülkelerine gidiyor; Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore en büyük ithalatçı konumunda. ABD ve Avrupa ülkeleri ise geçmişe kıyasla boğaz petrolüne daha sınırlı bağımlılığa sahip olsa da bölgede meydana gelen aksamalardan küresel fiyatlar üzerinden etkilenmektedir.
İran, ABD-İsrail çatışmaları bağlamında Hürmüz Boğazı’nı fiilen kapatma adımı üzerinde çalışma yaptığını ilan etmişti. ABD ve İsrail’in İran’a karşı başlattığı operasyonlar bölgeye yayılırken İran Devrim Muhafızları Ordusu da boğaz üzerinden ticari gemi geçişlerini engellemeye yönelik gösterimler yaptı. İran, gemilere yönelik uyarıları VHF kanallarından iletti; bu uyarılar basında ve güvenlik mensuplarının raporlarında yer aldı. Avrupa Birliği’nin Aspides misyonu yetkilileri bu mesajların IRGC’den geldiğini doğrularken, UKMTO resmi bir kapanma bildirimi olmadığını açıkladı. İran yönetimi ise resmi bir tam kapanma niyetini reddetti; Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Al Jazeera’ya verdiği mülakatta “Şu aşamada boğazı kapatma veya seyrüseferi engelleme niyetimiz yok.” şeklinde konuştu. Buna karşılık İran Silahlı Kuvvetleri, Umman açıklarında Skylight adlı tanker için uyarılara uymadığı gerekçesiyle müdahalede bulundu ve tanker battı.
Güncel verilere göre MarineTraffic, boğazdaki trafiğin yüzde 40 ile 70 oranında azaldığını hesapladı. Bölgedeki 150 ila 250’nin üzerinde tanker, ham petrol, LNG ve ürünler için ya demir attı ya dönmek zorunda kaldı ya da açık sularda beklemeye geçti. Uluslararası sigorta şirketleri de bu durum nedeniyle poliçe iptalleri ve prim artışları için adım atıyor. Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanması, petrol fiyatında yaklaşık %10’luk bir artışa yol açtı ve küresel enerji piyasalarında dalgalanmalara neden oldu.
