Türkiye’nin Yastık Altında 600 Milyar Dolar Altını Var mı? İnceliyoruz
Türkiye’nin altın birikimi, küresel fiyatlar arasındaki yükselişin hız kazanmasıyla birlikte değerini önemli ölçüde artırdı. Özellikle Ocak ayında görülen %25’lik dolar bazında artış, hanehalkı ve işletmelerin bankacılık sistemi dışındaki tutumlarını güçlendirdi ve milli gelirle ilişkili toplam stok değerini yükseltti. Bu gelişme, tüketim harcamalarını etkileyen bir büyüklük olarak öne çıkıyor.
Bir yıl içinde altın fiyatlarının yaklaşık %80 artması, servet etkisini 300 milyar doların üzerine taşıdı. Bu yükselişin özellikle otomotiv ve konut talebini baskılamadan sürdürdüğü belirtilirken, iç talebin beklenenden daha dayanıklı olduğu görüşü dile getiriliyor. Merkez Bankası hesaplarına göre yaklaşık 600 milyar dolarlık altın stoğunun yastık altında tutulduğu kanaati, fiziki altının bankacılık sisteminin dışında korunduğunu gösteriyor. Ekonomistler benzer büyüklüklerle karşılaşıyor.
Altın, geleneksel yatırım aracı olarak konumunu sürdürmeye devam ediyor. Türkiye’de uzun yıllardır güvenli ve taşınabilir bir tasarruf aracı olan altın, düğünlerden kuşaklar arası transferlere kadar uzanan birikimlerin değeriyle enflasyona karşı korunmayı ve kültürel-dini tercihler nedeniyle yaygınlıkını sürdürüyor. Fiyatlardaki hızlanmanın bu birikimlerin hacmini artırması, tüketim eğilimini destekliyor. Ekonomistler ve Merkez Bankası yetkilileri, bu durumun dezenflasyon sürecini daha da karmaşıklaştırdığı görüşünde birleşiyor. Ocak ayında dolar bazında görülen yaklaşık %25’lik artış, bir ay içinde Türkiye’deki altın stokunun yaklaşık 80 milyar dolar değer kazanmasına yol açtı. Günlük notlarda, son 12 ayda altın stokundan elde edilen toplam karın 311 milyar dolara ulaştığı ve bunun GSYH’ye oranının %19,3 ile tarihsel olarak en yüksek seviyelere yakın olduğu belirtiliyor.
Türkiye, altın sahipliğinde ön basamaklarda yer alıyor. Hanehalkı altın sahipliğinin yüksek olduğu ülkeler arasında bulunan Türkiye’de, bankacılık sistemi içinde 80 milyar doların üzerinde altın mevduatı ve fon bulunuyor. Merkez Bankası’nın altın rezervinin değeri de benzer düzeylerde seyrediyor. Bu tabloya göre toplam altın stokunun yaklaşık 760 milyar dolar olduğu ve milli gelirin yaklaşık %49’una karşılık geldiği ifade ediliyor. Yastık altı payı ve milli gelir içindeki oran ise Türkiye’nin bu alanda diğer ülkelerden ayrıştığını gösteriyor.
Altın artışı konut ve otomobil talebine yansıyor. Merkez Bankası’nın analizine göre, 2023’ün son çeyreğinden itibaren altın mevduatının yoğun olduğu illerde konut fiyatlarının daha hızlı yükseldiği görülüyor. Bu durum, yüksek kredi maliyetlerine rağmen altın birikimlerinin harcama için güvenli bir kaynak oluşturduğunu gösteriyor. Son verilere göre dolar bazında altın fiyatları bir yılda yaklaşık %80 artarken, iki yılda bu artış %150’yi aştı.
