Yapay Zeka Bakana Hayat Veren Oyuncuyu Anlatan Konuşma: Kendimi Gördüğümde Çok Ağladım
Arnavutluk Başbakanı Edi Rama, geçen sonbaharda kamu ihalelerinde şeffaflığı artırmayı amaçlayan ve yapay zekâ tarafından oluşturulan ilk birimi olan dijital bakanı duyurdu. Parlamento önünde sahne alan bu avatar, geleneksel Arnavut kıyafetleriyle Bisha’nın dijital karşılığı olarak kameraların karşısına çıktı ve “İnsanların yerini almak için değil, onlara yardımcı olmak için buradayım” mesajını iletti. Ancak 57 yaşındaki oyuncunun bu konuşmadan haberi olmadığını ifade etmesi dikkat çekti. Kendimi parlamentoda konuşurken gördüğümde sesimin ‘ben bakanım’ diye yükseldiğini duymak benim için büyük bir sürprizdi, dedi.
Diella Projesi Nasıl Başladı?
Bisha, 2025’in başında çevrimiçi kamu hizmetleri portalı için sanal bir asistan üzerinde çalışmaya başladı. Amaç, vatandaşların işlemlerini hızlı ve sorunsuz bir şekilde yürütmesini sağlamak. Gerçekçi bir avatar yaratmak için uzun saatler boyunca konuşmalar kaydedildi ve ağız hareketleri ile ses tonları titizlikle izlendi. Neticede Diella (Arnavutça’da “Güneş”) kısa sürede etkisini gösterdi. Hükümetin açıkladığı veriler, botun birkaç ay içinde yaklaşık bir milyon etkileşim aldığı ve platform üzerinden 36 binden fazla belgenin düzenlenmesine katkı sağladığını gösteriyor.
Terfi: Kamu İhalelerinden Sorumlu Bakan
Eylül ayında Rama, Diella‘yı kamu ihalelerinden sorumlu bir bakan olarak atadığını açıkladı ve bu adımı ihalelerdeki yolsuzluk riskini azaltmayı hedefleyen bir adım olarak savundu. Bisha ise bu gelişmelerden habersiz kaldığını ve hükümetle iletişim kurmaya çalıştığını anlattı. Sözleşmesinin yalnızca devlet platformunda kullanımına yönelik olduğuna dikkat çekti ve bu sözleşmenin geçen aralıkta sona erdiğini bildirdi. “Görüntümün ve sesimin siyasi amaçlarla kullanılmasına izin vermiyorum; bu benim için ciddi bir sorun” dedi.
Hukuki Savaş Devam Ediyor
Rama, Diella’yı yurt dışındaki yolsuzlukla mücadele simgesi olarak da kullanmayı sürdürüyor. Ancak aralık ayından bu yana yapay zekadan sorumlu birimin başkanı hakkında ev hapsi kararı ve başbakan yardımcısının bir yolsuzluk skandalına karıştığı iddiaları gündemde. Bisha, anlaşmazlığı uzlaşmayla çözme umutlarını kaybederek bu ayın başında Diella’ya karşı dava açtı. İdari mahkeme, görüntünün kullanımını dava sürerken durdurma talebini reddetti.
Bir Milyon Euro Tazminat Talebi
Oyuncunun avukatı, ana davanın kısa süre içinde açılacağını ve görüntü haklarının ihlali nedeniyle yaklaşık bir milyon euro tazminat talep edileceğini belirtti. Hükümet sözcüsü bu davayı anlamsız bulduğunu ifade ederken, mahkeme süreci tamamlandığında konunun nihai olarak çözüleceğini umduklarını söyledi. Bisha, gerekli görülürse davayı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne taşıyacağını ve sesinin, görüntüsünün daha ne şekillerde kullanılabileceğini merak ettiğini dile getirdi. Bu süreç, ses ve görüntü kullanımının gazetecilik dışı alanlarda nasıl düzenleneceğine dair önemli bir sınav olarak görülüyor.
