Avrupa’da Fiyatlar Yüzde 100’ü Aştı: 5 Yıllık Savaşın Bedeli ve Krizin Devamı
Konutlarda elektrik ve doğalgaz maliyetleri, enerji krizinin zirve yaptığı dönemin ardından 2026 itibarıyla önemli ölçüde istikrara kavuşmuş olsa da, önceki yıllardaki seviyelerin üzerinde kalmaya devam ediyor. Avrupa’da tüketici enerji fiyatları savaşın etkisiyle yükselirken, Rusya’nın Ukrayna’ya müdahalesinin beşinci yılına girilmesiyle bu baskılar enerji piyasalarına yansıdı.
Avrupa Komisyonu’nun verilerine göre, Moskova’nın işgali ve artan yaptırımlar, AB’nin Rus doğalgazına olan bağımlılığını büyük ölçüde azaltarak payını yüzde 40’tan yüzde 6’ya düşürdü. Son yıllarda görülen dalgalanmalar, başkentlerin elektrik ve doğalgaz maliyetlerinde kayda değer artışları tetikledi. 2021’in ilk yarısı ile 2025’in ilk yarısı arasındaki dönemde AB hanehalkı elektrik fiyatları yaklaşık yüzde 30 artış gösterirken, doğalgaz fiyatları yaklaşık yüzde 79 oranında yükseldi.
Elektrik fiyatlarında dikkati çeken artışlar Beş yıl içinde en belirgin yükseliş Vilnius’ta görüldü; elektrik ücretleri yüzde 102 artışla iki katı üzerinde çıktı. Ardından Bükreş yüzde 88, Bern yüzde 86, Kiev yüzde 77, Amsterdam yüzde 75 ve Riga yüzde 74 ile devam etti. Buna karşılık Kopenhag yüzde 16 ve Budapeşte yüzde 8’lik düşüşler kaydetti. Avrupa’nın en büyük beş ekonomisinin başkentlerinde de artışlar görüldü; Londra ve Roma yüzde 54’lük yükselişler kaydederken Madrid yüzde 13 ve Berlin yüzde 15 ile sınırlı bir artış sergiledi. Paris ise yüzde 31’lik artışla AB ortalamasının altında kaldı.
Enerji üretimindeki çeşitlilik önemli rol oynadı IEECP uzmanlarına göre ülkelerin elektrik üretiminde kullandıkları enerji kaynakları, fiyat hareketlerini büyük ölçüde belirledi. Rüzgar, güneş ve hidroelektrik payı yüksek olan İspanya gibi ülkelerde fiyat şokları sınırlı kaldı. Ayrıca İsveç, Norveç ve diğer İskandinav ülkeleri güçlü hidroelektrik ve yenilenebilir enerji kapasitesiyle fosil yakıt dalgalanmalarına karşı daha dayanıklı bir görünüm sergiledi.
Doğalgazda durum daha karmaşık 2022 Ocak’tan 2026 Ocak’a kadar konut doğalgaz fiyatları AB genelinde ortalama olarak yüzde 1 geriledi. Ancak kentler arasındaki farklar büyüdü: Berlin ve Brüksel ile Atina’da fiyatlar sırasıyla yüzde 41, yüzde 40 ve yüzde 40 düşerken, Riga yüzde 89, Varşova yüzde 55 ve Lizbon yüzde 55 artış gösterdi. Kasım 2021 ile Ocak 2026 arasındaki dönemde AB başkentlerinde doğalgaz fiyatları toplamda yüzde 24 yükseldi; en sert artış Varşova’da yüzde 88 olarak kayda geçti. Takip eden rakamlar Bratislava yüzde 85, Lizbon yüzde 77 ve Prag yüzde 70 artışlarıyla devam etti. Kiev’de ise fiyatlar yüzde 35, Bükreş’te yüzde 33 ve Brüksel’de yüzde 18 geriledi. Büyük ekonomilerin başkentleri arasında Londra dışındaki düşüşler görmek mümkün olurken, Berlin yüzde 39 ve Paris yüzde 28 ile AB ortalamasının üzerinde artış kaydetti. Madrid artışında yüzde 16, Roma’da yüzde 23 olarak kayda geçti.
