Avrupa’dan Dijital Euro Hamlesi: Yeni Döneme Hazır Olun

Avrupa Birliği ile İngiltere, ABD merkezli ödeme devlerine olan bağımlılığını azaltmaya yönelik köklü bir yeniden yapılanma sürecine girişti. Dijital euro projesi ve Avrupa çapında entegre bir ödeme altyapısı kurma hedefi, kıtasal finansal egemenliği pekiştirmeyi ve krizlere karşı dayanıklı bir sistem oluşturmayı amaçlıyor.

Ödeme sistemlerinde bağımsızlık ihtiyacıABD başkanlığına ilişkin politik belirsizlikler ve iki taraf arasındaki gerilimler finansal yapıların dışarıya bağımlılığını risk olarak görmekte. Avrupa ülkeleri, ödeme altyapılarının büyük oranda yabancı şirketler tarafından yönlendirilmesini kritik bir güvenlik sorunu olarak değerlendiriyor. Nakit kullanılmasının azalmasıyla birlikte dijital altyapıların yabancı aktörlere olan bağımlılığı, ekonomik ve jeopolitik kırılganlıklar doğuruyor.

Visa ve Mastercard’ın hâkimiyeti Avrupa’da kart ve mobil ödemelerin büyük bölümü hâlâ yabancı platformlar üzerinden gerçekleşiyor. 2025 verilerine göre İngiltere’de kart işlemlerinin yaklaşık %95’i Visa ile Mastercard altyapılarıyla yürütülüyor. Dünya çapında Visa, yılda yaklaşık 257,5 milyar işlem ve 14,2 trilyon dolarlık hacimle lider konumunda; Mastercard ise 160 milyar işlem ve 9,8 trilyon dolarlık hacmiyle ikinci sırada yer alıyor.

Dijital euro ile finansal egemenlik hedefi Avrupa Merkez Bankası (ECB), uzun zamandır üzerinde çalıştığı dijital euro projesini daha net bir yol haritasına oturtuyor. ECB tarafından ihraç edilecek bu dijital para, resmi ödeme aracı olarak kullanılacak ve yasa çerçevesinin bu yıl netleşmesi, pilot uygulamanın önümüzdeki yıl başlaması ve 2029’a kadar sistemin tamamen devreye girmesi hedefleniyor. ECB Başkanı Christine Lagarde, Avrupa’nın kendi dijital ödeme altyapısını kurmasının artık bir zorunluluk haline geldiğini vurguluyor.

Visa ve Mastercard’a karşı Avrupa ağı Avrupa bankalarının önderliğinde kurulan Avrupa Ödemeler Girişimi (EPI), kıtada tek bir ödeme sistemi oluşturarak Visa ve Mastercard’a bağımlılığı azaltmayı amaçlıyor. Bu çerçevede Avrupa merkezli bir ödeme ağı kurularak kendi altyapısını kontrol etmek ve dışa bağımlılığı kesmek hedefleniyor.

İngiltere’nin kendi ödeme sistemini kurması benzer bir adımı İngiltere de atıyor. Ülkenin bankacılık sektörü üst düzey yöneticileri, ulusal bir ödeme sistemi için ilk resmi görüşmeleri başlatmaya hazırlanıyor. Bu adım, finansal altyapının güçlendirilmesi ve stratejik bağımsızlığın artırılması hedefinin önemli bir parçası olarak görülüyor.

Küresel ödeme ekosisteminde yeni rekabet dönemi Avrupa’nın dijital euro ve yeni altyapı projeleri, küresel finansal güç dengelerini değiştirebilecek bir dönüşüm sürecinin başlangıcını işaret ediyor. Uzmanlar, bu çabaların sadece ekonomik bir reform olmadığını, aynı zamanda finansal egemenlik ve stratejik bağımsızlık için kritik bir adım olduğunu ifade ediyor. Özellikle Avrupa’nın kendi ödeme sistemini hayata geçirmesi, Visa ve Mastercard’ın küresel hakimiyetine karşı önemli bir meydan okuma olarak değerlendiriliyor.

Türkiye’de ise TROY, dijital ödemeler ekosisteminin bağımsızlaşması için merkezi bir rol üstleniyor. TROY logolu kartlarla gerçekleştirilen işlemler 2025 yılında bir önceki yıla göre yüzde 125 artışla 4,8 trilyon liraya ulaştı ve pazar payı yüzde 25,3 olarak kayıtlara geçti. Dünyada en çok kullanılan diğer büyük ödeme sistemleri arasında Hindistan merkezli UPI, Çin’in UnionPay’i, Alipay ve WeChat Pay ile birlikte SEPA kapsamında yalnızca Euro işlemlerine odaklanan altyapılar yer alıyor. Ayrıca Brezilya Merkez Bankası’nın PIX’i, Tayland’ın PromptPay’i ve PayPal da küresel ekosistemde öne çıkan diğer önemli aktörler arasında bulunuyor.