Türkiye ASYCUDA İçin 6 Ay Ek Süre Talebi
Habur sınır kapısında yaşanan altyapı eksiklikleri ve ASYCUDA geçişinin etkileri, Türkiye ile Irak arasındaki ticaret akışında dikkat çekici bir gündem oluşturuyor. DEİK Türkiye-Irak İş Konseyi Başkanı Halit Acar, Irak Merkez Bankası ile görüşmelerin nabzını tutarak, 1 Ocak 2026 tarihinde devreye girecek sistemi geçici olarak bilgiyle uyarlamaya çalıştıklarını ifade etti. Taraflar, geçiş sürecinin 6 ay daha uzatılarak barkod tabanlı mevcut uygulamanın da kullanıma devam etmesini talep ediyor.
İhracatçıların karşılaştığı farkı kapatmaya odaklanan açıklamalarda, Irak hükümetinin duyuru yaptığı gibi artık ASYCUDA üzerinden gelmeyen ürünlerin ödemelerinin Merkez Bankası’nın sabit kuru (1.320 IQD) yerine piyasa kuru (yaklaşık 1.500 IQD) üzerinden yapılacağı bilgisi büyük önem taşıyor. Bu durum, Habur’da kurulu olmayan sistem nedeniyle paranın yüksek kur üzerinden alınması sonucunu doğuruyor ve satış maliyetlerini %12–%15 aralığında arttırıyor. Acar, bu etkiyi azaltmak için en az 6 aylık ertelenmenin şart olduğunu vurguluyor ve resmi talep yazısının bir hafta içinde Irak Başbakanı’na iletileceğini belirtiyor.
“Döviz sıkıntısı MB ile piyasa makasını açıyor” başlığı altında açıklanan dinamiklerde, bugün piyasada doların MB’nin sabit kuru üzerinden değil de piyasa kuruyla işlem görmesi nedeniyle Türk iş dünyasının maliyet baskısının arttığına değiniliyor. Acar’a göre kur farkı enflasyonu tetikleyerek stoklar tükendikten sonra fiyat artışlarına yol açıyor ve bu durum Irak iç piyasasında tüketici maliyetlerini büyütüyor. Şu an Türk firmalarının stokları tükendiğinde yeni tedarikte daha yüksek maliyetlerle karşılaşacakları öngörülüyor.
Ödemelerin hızlandırılması için destek görüşmesinde, Kasım ve Aralık 2025 dönemine ait ödemelerin gümrük komitesi aracılığıyla hızlandırılması talebi ve Irak Merkez Bankası Başkanı Ali el-Allak’tan bu konuda destek sözü alınması da gündeme getirildi. Ayrıca para transferlerinde euro yerine dolar üzerinden işlemlerin yapılması yönündeki mevcut uygulamanın, Irak’ta yerel bankaların Amerika’daki hesap süreçleriyle uyumlu hale getirilmesi yönünde talep iletildi ve transferlerin doğrudan dolar üzerinden havale şeklinde gerçekleşmesi istendi.
Irak’taki kalıcılık için yatırım çağrısı DEİK Irak İş Konseyi Başkanı Halit Acar, Irak pazarının büyüklüğüne işaret ederek, ülkede nüfusun 46 milyon olmasına rağmen tüketim gücünün 90 milyonluk potansiyele sahip olduğuna dikkat çekti. Yerli üretime verilen teşvikler ve hükümetin bu yönde attığı adımlar, sadece ihracat odaklı çalışmaların ötesinde, Irak içinde yatırım yapmanın da gerekliliğini ortaya koyuyor. Irak’ta üretime geçmek, bölgesel büyümenin lokomotifi haline gelmek anlamına geliyor.
Hedefler ve masadaki üç ana başlık Acar, Kalkınma Yolu Projesi’nin mevcut ticaret hacmini 30 milyara çıkaracak potansiyele sahip olduğuna vurgu yapıyor. Yol boyunca kurulacak organize sanayi bölgeleri ve destek altyapıları ile Türk firmalarının inşaat ve tedarikçilik payı artacak. Üç ana başlık şu şekilde özetlenebilir: 1) Sistem ertelemesi, ASYCUDA uygulamasının 6 ay süreyle ertelenerek Habur entegrasyonu ve Suriye üzerinden olan güvenlik konularında bir çözüme ulaşıldığında uygulamaya geçilmesi; 2) Geçmiş alacakların tahsili, Kasım–Aralık 2025 ödemelerinin hızlandırılması; 3) Dolar transferi kolaylığı, Türk bankalarının Irak’tan Türkiye’ye para transferlerini doğrudan dolar üzerinden ve banka havalesi yöntemiyle gerçekleştirebilmesi.
İş dünyasının talebi Halit Acar, 6 aylık erteleme talebinin temel sebebini şöyle özetledi: “Güney ile Kuzey arasındaki anlaşmazlığı çözmek için zaman gerekir. Irak hükümeti mal ticaretini Zaho Kapısı veya Suriye üzerinden yapmak istiyor; fakat Suriye’de güvenlik riskleri nedeniyle güvenli bir nakliyeye ihtiyaç duyuluyor. Bu süreçte 6 ay, güvenlik ve lojistik açısından gerekli bir süre olarak görülüyor.”
