Taksi Plaka Fiyatlarında Şiddetli Düşüş: Vergi Düzenlemesi Piyasayı Sarstı

Uzun yıllardır basit usul vergiyle faaliyet gösteren taksiler için yeni bir süreç başladı. Mali cihaz uygulamasıyla gelirlerin kayda alınması, sektördeki kâr hesaplarını kökten değiştirdi. Taksimetre zamlarının ardından plaka fiyatlarında görülen yükseliş, bu gelişmenin etkisiyle yeniden yön değiştirdi.

Gerçek usulde vergi dönemi kapsamında taksilere uygulanan KDV oranı %20 olarak uygulanıyor. Örneğin, bin liralık bir yolculuk üzerinden 200 lira doğrudan KDV olarak kesiliyor. Gelir Vergisi, Geçici Vergi ve stopaj gibi kalemler eklendiğinde toplam vergi yükünün kazancın yaklaşık %45’ine ulaşabileceği belirtiliyor. Günlük yakıt alımında ödenen KDV’nin ise ortalama 400 lira civarında olduğu, ancak pratikte etkin bir mahsuplaşma imkânı bulunmadığı ifade ediliyor.

Plaka yatırımı cazibesini kaybetti uzun zamandır düşük vergi avantajıyla değer kazanan taksi plakaları, gerçek usule geçişle birlikte yatırım aracı olma özelliğini yitirdi. Taksimetre ücretlerindeki artışa rağmen plaka fiyatlarında yaklaşık 2 milyon liralık düşüş yaşandı. Taksicilik için yeni araç almak isteyenlerin sayısında belirgin düşüş gözlemleniyor. Plaka satışları artık gerçek bedel üzerinden vergilendiriliyor: 10 milyon liralık satışta yaklaşık 1,666 milyon KDV ödenirken, plaka sahibinin eline yaklaşık 8,333 milyon lira kalıyor. Ayrıca satış bedelinin %3’ü oranındaki noter harcı (yaklaşık 300 bin lira) çoğu durumda alıcıya yansıtılıyor. Güncel tabloda plakalarda taban fiyat 10,7 milyon lira, tavan fiyat ise 11,2 milyon lira olarak görülüyor. Kiralar ise aylık yaklaşık 60 bin lira civarında seyrediyor.

Vergiyi kim ödeyecek? Basit usulde tüm vergiler plaka sahibi tarafından üstlenilirken, gerçek usule geçişle birlikte tablo biraz daha karmaşık bir hal alıyor. Sektörde plaka sahibi, yasa dışı kiracı ve yevmiye usulü çalışan şoförler bulunuyor. Kendi aracını bizzat işletenlerin oranı yüzde 5’i bile geçmiyor. Plaka sahibinin işlettiği araçta dahi ikinci bir şoför olması, şoförün gelirinin nasıl beyan edileceği konusunda soruları gündeme getiriyor. Yasa dışı kiralanan plakalarda ise kiracının kira bedelini mi yoksa vergi yükünü mü üstleneceği belirsizliğini koruyor.