Yapay Zeka, Sovyetler Birliği’nin Kaybolan Uzay Aracını Bulmak İçin Yola Çıkıyor

Yumuşak iniş yapan ilk insan yapımı araç olan Luna 9’un konumu uzun süredir belirsizdi. Uluslararası bir ekip, gelişmiş bir makine öğrenimi sistemiyle Sovyetler Birliği’nin bu uzay aracının muhtemel noktalarını daraltmayı başardı. Yaklaşık altmış yıllık kayıp, bu yeni çalışmanın bulguları eşliğinde merakla bekleniyor.

Bu keşif, npj Space Exploration dergisinde yayımlanan bir araştırmada ayrıntılarıyla paylaşıldı. LUNA 9’UN GİZEMİ başlığı altında, 1966 yılında ayın yüzeyine iniş yapan Luna 9’un konumu nasıl netleşmediği sorusu yeniden ele alındı. 3 Şubat 1966’da bu araç, ay yüzeyine yumuşak iniş başarısı göstermiş ve dünyanın dört bir yanında ilk kez gök cisminden çekilmiş görüntüler göndermişti. Ancak, uzun yıllar boyunca bu başarının üzerinden konum tam olarak doğrulanamadı.

Ek olarak, belirsizliğin sebepleri arasında dönemin hatalı hesaplamaları ile Luna 9’un alışılmamış iniş yöntemi yer aldı. İnişten sonra karşılaşılan küresel bir kapsülde bulunan şişirilebilir amortisörler sayesinde araç yüzeye birkaç kez sekerek durmuştu. Görev sonrası Sovyet yetkilileri iniş koordinatlarını Pravda’da yayımladılar; fakat bu bilgiler uzun süre tartışmalara yol açtı. 2009’da NASA’nın LRO’nun elde ettiği görüntüler, Luna 9’un belirtilen noktada olmadığını ortaya koydu.

YAPAY ZEKA UZAY ARACINI BULMAK ÜZERE Arayışa yeni bir ivme, University College London’dan veri bilimcisi Lewis Pinault’ın geliştirdiği yapay zeka algoritmasıyla geldi. Apollo görevlerinin iniş alanlarına ilişkin LROC görüntüleriyle eğitilen sistem, ay yüzeyinde insan yapımı izleri ayırt edebilecek kadar gelişti. Özellikle 1970’te Ay’a inen Luna 16’nın görüntülerinde yüksek doğruluk elde edildi.

Ardından sistem en zorlu göreve yönlendirildi: Pravda’da belirtilen yaklaşık 5’e 5 kilometrelik Luna 9 iniş alanını tarama görevi. Yapay zeka, ay toprağı üzerinde insan yapımı bir aracın bıraktığı izlere işaret edebilecek birden çok olası konum tespit etti.

NE ZAMAN NETLEŞEcek? Bu aday konumların doğrulaması için uzun zaman beklemek gerekmeyecek. Hindistan’ın Chandrayaan-2 yörünge aracı, Mart 2026’da yüzey haritalama çalışmaları kapsamında bölge üzerinden geçecek. Elde edilecek yüksek çözünürlüklü veriler sayesinde Luna 9’un gizemi büyük olasılıkla çözüme kavuşacak ve uzay tarihinin kayıp parçalarından biri netleşecek.