Araç Kiralamada Yeni Dönem: Ticaret Bakanlığı’ndan Kapsamlı Düzenleme
İktisadi değeri yüksek motorlu kara taşıtlarının kiralanmasıyla ilgili olarak, hizmet kalitesini yükseltmeyi ve tüketici mağduriyetlerini azaltmayı amaçlayan bir taslak çalışma kamuoyuna sunuldu. Sektörde adil rekabetin sağlanması ve kayıt dışılığın azaltılması hedefiyle, işletmelerin ve kiralanan araçların belirli standartlara bağlanması öngörülüyor. Taslak, kiralama süreçlerinde hesap verebilirlik ve şeffaflığı artırmayı; sözleşme şartlarını netleştirmeyi ve araçların teknik yeterlilik seviyelerini yükseltmeyi amaçlıyor. Özellikle tüketicilerin kendi adıyla gerçekleştirdiği kiralamalar bu düzenlemenin kapsamına girerken, uzun süreli kiralamalar ise istisna olarak değerlendiriliyor. Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi ile süreçlerin izlenmesi ve kontrolü için merkezi bir altyapı kurulması planlanıyor. Buna bağlı olarak, her işletmenin yetki belgesi alması zorunlu olacak ve bu belgenin başvuruları sistem üzerinden yürütülecek. Yetki belgesi için işletmenin meslek odasına kayıtlı olması, iş yerinin başka bir amaçla kullanılmaması ve vergi mükellefi olması şartları bulunuyor. Ayrıca, kiralama sorumlularının en az ilköğretim mezunu olması, belirli suçlardan hüküm giymemesi ve Mesleki Yeterlilik Kurumu onaylı “Seviye 4” belgesine sahip olması gerekecek.
Bakanlık tarafından kurulacak olan Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi, kiralamaya konu taşıtların ve faaliyetlerin izlenmesi amacıyla hizmet verecek. Yetki belgesi başvuruları ve diğer belgelerin sunumu bu sistem üzerinden gerçekleştirilecek. Çevre dostu ulaşımın teşviki kapsamında, kiralanacak araçlarda yaş, kilometre ve çevresel standartlar gibi kriterler uygulanacak. Klasik model araçlar dışındaki araçlarda 100 bin kilometreyi aşmış olanlar veya beş yaşını doldurmuş olanlar kiralanamayacak. Ayrıca işletmelerin en az beşinin sahip olduğu toplam araç sayısı en az 10’a ulaşacak; büyükşehirlerde faaliyette bulunan işletmeler için ise filoda en az iki hibrit veya elektrikli araç bulundurulması zorunlu olacak.
Depozito uygulaması tüketici güvenliğini destekleyecek şekilde yeniden yapılandırılacak. Taslak, sözleşme ve ödeme süreçlerindeki mağduriyetleri azaltmaya odaklanıyor. Belirlenen depozito üst sınırları, kısa ve orta süreli kiralamalarda belirli günlük bedellerle sınırlanırken, iade süreçlerinin netleşmesi sağlanacak. Tüketicilerin ön ödemeli rezervasyonlarda 24 saat öncesine kadar yaptıkları iptallerde kesinti olmaksızın işlemi sonlandırma hakkı tanınacak; normal aşınma ve yıpranmalardan doğan haklar ise tüketiciden talep edilmeyecek.
Periyodik bakım ve güvence yükümlülükleri: Taşıtların periyodik bakımlarının zamanında yapılması, mevsim talep edildiğinde kış lastiği sağlanması zorunluluğunu getirir. Bakımı geciken araçlar kiraya verilemeyecek; kasko ve sigorta kapsamı kiracı için ek bir maliyet oluşturmadan kiralama bedeline dahil edilecek. Kaza veya arıza durumlarında iletişim altyapısı her an erişilebilir olacak ve mahkeme kararı olmadan değer kaybı üzerinden ek ücret talep edilemeyecek. Kiracının talebi halinde bebek koltuğu, navigasyon ve HGS hizmetleri bedelsiz sağlanacak. İlan platformları, yetki belgesine sahip işletmeleri listelemekle yükümlü olacak ve belgesiz işletmelerin ilanları engellenecek.
Mevzuata uyum sürecini kolaylaştırmak için mevcut işletmelere 1 Ocak 2027’ye kadar yetki belgesi alma imkanı tanınacak ve bu sürede gerekli başvuruların tamamlanması hedeflenecek.
