Dijital Labirentten Çıkış: “İptal Edilemeyen” Aboneliklere Hukuki Fren
Hepimiz benzer bir senaryoyu yaşamışızdır: Bir film platformuna veya eğitim sitesine “ilk ay ücretsiz” diye hevesle üye oluruz. Ancak memnun kalmayıp ayrılmak istediğimizde, üye olurken karşımıza çıkan o parlak “Kayıt Ol” butonu aniden kaybolur. İptal seçeneği labirentlerin arkasına gizlenir, müşteri hizmetleri cevap vermez veya “taahhüdünüz var” denilerek caydırıcı faturalar çıkarılır. Tüketici hukukunda “Dark Patterns” (Karanlık Tasarımlar) olarak adlandırılan bu dijital tuzaklara karşı, yasalar artık çok daha sert bir duruş sergiliyor.
Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca; bir hizmete hangi yöntemle abone olduysanız, aynı yöntemle ve kolayca aboneliğinizi sonlandırma hakkına sahipsiniz. Yani mobil uygulama üzerinden bir saniyede üye olduğunuz bir platform, sizi iptal için faks çekmeye, dilekçe yazmaya veya fiziksel bir şubeye gitmeye zorlayamaz. Eğer “Üye Ol” butonu ana sayfadaysa, “Üyeliği Sonlandır” butonu da aynı kolaylıkta ulaşılabilir olmak zorundadır.
Sürecin en çok can yatan kısmı olan “otomatik yenileme” ve “taahhüt” meselelerinde de kurallar netleşti. Satıcı veya sağlayıcı, ücretsiz deneme süresi bitmeden önce tüketiciyi bilgilendirmek ve onayı yoksa ücret tahsil etmemekle yükümlüdür. Ayrıca, belirsiz süreli veya süresi bir yıldan uzun olan abonelik sözleşmelerini, tüketici hiçbir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin dilediği zaman feshetme hakkına sahiptir. “Kampanya yaptık, indirim uyguladık, çıkarsanız hepsini geri alırız” şeklindeki tehditkar yaklaşımlar, kanunun tanıdığı bu fesih hakkının üzerinde değildir.
Peki, kartınızdan bilginiz dışında veya iptal talebinize rağmen para çekilirse ne yapmalısınız?
- Bankaya Başvuru: Kartınızdan çekilen haksız tutar için bankanıza “Harcama İtirazı” (Chargeback) bildiriminde bulunun.
- Tüketici Hakem Heyeti: e-Devlet üzerinden hiçbir masraf ödemeden haksız tahsil edilen tutarın iadesi için başvuruda bulunun.
- Reklam Kurulu: Tüketiciyi yanıltan, iptal butonunu gizleyen uygulamaları Ticaret Bakanlığı bünyesindeki Reklam Kurulu’na şikayet edin. Bu kurum, platformlara ciddi idari para cezaları kesebilmektedir.
Sonuç olarak; dijital platformlar bizi içeri alırken gösterdikleri misafirperverliği, uğurlarken de göstermek zorundadır. Abonelik bir “esaret” değil, bir hizmet sözleşmesidir. Tüketici olarak “iptal edemiyorum” diye pes etmek yerine, hukukun size verdiği “vazgeçme özgürlüğünü” kullanın. Dijital dünyada kapılar, ancak zorlayanlara açılır.
