Dijital Hafızayı Silmek Mümkün mü? “Unutulma Hakkı” ve Sınırları
İnternet asla unutmaz… Ya da biz öyle sanıyorduk. Yıllar önce karıştığınız bir olay, artık gerçeği yansıtmayan eski bir haber veya gençlik dönemine ait talihsiz bir fotoğraf, bugün bir iş mülakatında ya da yeni bir sosyal çevrede karşınıza dev bir engel olarak çıkabiliyor. Dijital dünyada “geçmişin peşinizi bırakmaması” durumu, modern hukukta bir kişilik hakları ihlali olarak görülmeye başlandı. İşte tam bu noktada imdadımıza “Unutulma Hakkı” yetişiyor.
Unutulma hakkı; bireyin geçmişte yaşadığı olumsuz bir olayın, üzerinden uzun zaman geçmesi ve güncelliğini yitirmesi nedeniyle internetteki arama sonuçlarından çıkarılmasını isteme hakkıdır. Yani Google’da adınızı aratan birinin, 10 yıl önceki asılsız bir suçlamayı veya artık kamuoyunu ilgilendirmeyen bir özel hayat detayını görmesine engel olabilirsiniz.
Hukukumuzda bu hak, hem Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) hem de Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi’nin emsal kararlarıyla koruma altına alınmıştır. Ancak unutulmamalıdır ki, unutulma hakkı internetteki veriyi “tamamen yok etmek” değil, o verinin adınızla ilişkilendirilerek “arama motoru sonuçlarında listelenmesini engellemek” anlamına gelir. Yani haber yerinde dursa bile, birisi sizi isminizle arattığında o habere ulaşamaz.
Peki, her şeyi sildirebilir miyiz? Elbette hayır. Mahkemeler unutulma hakkını değerlendirirken şu kriterlere bakar:
- Zaman Aşımı: Olayın üzerinden ne kadar vakit geçti?
- Güncellik: Bilgi hala doğru ve güncel mi?
- Kamu Yararı: Kişi tanınmış bir siyasetçi veya sanatçı mı? Bilginin halk tarafından bilinmesinde bir fayda var mı?
- Haber Değeri: İçerik bilimsel, istatistiki veya tarihi bir değer taşıyor mu?
Siber zorbalığa maruz kalanlar veya geçmişteki dijital hatalarının bedelini ömür boyu ödemek istemeyenler için süreç; önce ilgili arama motoruna (Google vb.) başvuru yapmak, sonuç alınamazsa Kişisel Verileri Koruma Kurulu’na veya Sulh Ceza Hakimliği’ne müracaat etmek şeklinde işler.
Sonuç olarak; geçmiş, bugünün hapishanesi olmamalıdır. Dijital dünya bize her şeyi kaydetme gücü verdiği gibi, hukuk da bize “yeni bir sayfa açma” ve “dijital varlığımızı kontrol etme” yetkisini tanımaktadır. Unutulma hakkı, dijital çağda bireyin onurunu koruyan en önemli sessiz devrimdir.
