Okyanusları Yükseltecek: Deniz Tabanına Dev Küreler Yerleştirilerek Büyük Bir Batarya Oluşturuluyor
Okyanus yüzeyinin altında, yaklaşık 600 metre derinlikte, yeni bir enerji depolama sistemi deneme aşamasında. Küçük bir ev büyüklüğündeki içi boş beton küre, deniz seviyesinin ötesinde, 77 katlık basınca dayanacak güçle tasarlandı. İçeride insan veya gaz-petrol bulunmuyor; taşıdığı enerji ise depositedir.
Bu yenilikçi sistem olan StEnSea (Stored Energy in the Sea / Denizde Depolanan Enerji), güneş ve rüzgar gibi yenilenebilir kaynaklardan üretilen enerjinin depolanması sorununa çözümler arıyor. Sistem, gündüz üretilen elektriğin ihtiyaç anında erişilebilir olmasını hedefliyor ve depolama sürecinin nasıl çalıştığını basit bir mantıkla özetliyor: okyanus tabanına yerleştirilen küre, içindeki su pompalanarak vakum benzeri bir ortam oluşturur. Enerji gerektiğinde vanalar açılır ve denizin basıncıyla içeri dolan su türbinleri döndürerek elektrik üretir. Böylece depolanan enerji, istenildiğinde geri kazanılır ve bu işleyiş yıl boyunca yüzlerce kez tekrarlanabilir.
400 TONLUK KÜRE TEST EDİLECEK. Deneysel çalışmalar, Fraunhofer Enerji Ekonomisi ve Enerji Sistemleri Teknolojisi Enstitüsü (IEE) liderliğinde Long Beach kıyılarında sürdürülüyor. Yaklaşık 9 metre çapında ve 400 ton ağırlığında olan yeni prototip, 500–600 metre derinlikte sabitlenecek ve 2026 sonuna dek faaliyete geçmesi planlanıyor. Bu küre, 0,4 megavat-saat kapasiteyle çalışacak; bu da ortalama bir evin iki ila üç haftalık elektrik ihtiyacını karşılayabilecek bir potansiyele denk geliyor.
DENİZ TABANINDA ENERJİ BANKASI. StEnSea, yüzlerce yıl önce dağlar ve tepeler üzerinde kullanılan pompalı hidroelektrik sistemleriyle benzer bir prensibi denize taşıyor. Geleneksel sistemler büyük alanlar ve uygun coğrafya gerektirirken, StEnSea derin deniz ortamının potansiyelini kullanıyor. Bu yaklaşım çevresel ve sosyal kısıtlamaları azaltıyor; kamuoyunun kabulü de daha yüksek görünüyor. Ayrıca açık deniz rüzgar santrallerine yakın konumlanma imkanı sunuyor ve böylece kara alanında inşaat baskısı oluşmuyor. Buradaki rezervuar olarak okyanus kendi içeriye, küre ise alt rezervuar rolünü üstleniyor.
POTANSİYEL NE KADAR BÜYÜK? Uzun vadede amaç, deniz tabanında 30 metre çapında dev kürelerle geniş alanlar kurmak. Fraunhofer IEE’nin hesaplarına göre bu teknolojinin yaratacağı küresel enerji depolama kapasitesi yaklaşık 817 bin gigavat-saat olarak hesaplanıyor; bu, bir yıl boyunca yaklaşık 75 milyon hanenin elektrik ihtiyacını karşılayabilecek bir ölçü anlamına geliyor.
Mevcut tasarımda her küre sınırlı enerji depolasa da, sistem kolayca ölçeklendirilebiliyor. Örneğin altı büyük küreden oluşan bir tesis, 120 megavat-saat kapasite ve 30 megavat çıkış gücüyle çalışabilir. Böyle tesisler, düşük maliyetli elektriği tüketim saatlerinde kullanmak veya şebekeyi dengelemek için kritik bir rol oynayabilir. Fikir, 2011 yılında ortaya atıldı ve bugün artık betona tamamen entegre biçimde hayata geçiriliyor.
