Şehir Merkezlerine Giriş Zorlaşırken: 10 Yaşından Büyük Otomobiller İçin Yeni Kısıtlamalar
İspanya genelinde her üç araçtan biri Trafik Genel Müdürlüğü’nün (DGT) B çevre etiketine sahip. Ancak 2026 itibarıyla bu sınıf araçlar, özellikle Zonas de Bajas Emisiones (ZBE) bulunan kentlerde giderek sıkılaşan kısıtlamalarla karşı karşıya kalıyor. Birçok şehir için şehir merkezi erişimi artık garanti değildir ve bu durum özellikle Barselona ile Madrid’de belirginleşiyor.
B etiketi neyi ifade ediyor? B etiketi, ülkenin eski ama yoğun kullanılan araç parkını kapsar. Çoğunlukla 2001–2006 arası benzinli ve 2006–2014 arası dizel modeller bu gruba girer; ancak karar aracı eski olup olmadığına değil, emisyon onay standardına göre verilir. Bu nedenle bazı eski benzinli araçlar C etiketi alabilirken, 10 yaşını geçmiş çok sayıda araç B etiketli olabilir. DGT’nin odak noktası karbondioksit değil, hava kalitesini doğrudan etkileyen azot oksitler ile partiküllerdir. Şehirler tarafından ortaya konan kısıtlamalar, toplam karbon salımının Türkiye ile karşılaştırılırsa yalnızca kısmı bir payına bağlı değildir; yüzde 29’luk bir oran, İspanya’daki ulaşımın karbon etkisini vurgular.
Aynı anda, yasaklama doğrudan uygulanmıyor. Mevcut yasa, B etiketli araçları açıkça yasaklamasa da yerel ve bölgesel otoriteler, hava kalitesi veya halk sağlığı riskleri olduğunda erişim politikalarını sıkılaştırma yetkisine sahiptir. Bu, şehirden şehire değişen uygulamalara yol açar.
2028’e doğru kalıcı değişiklikler Kısıtlamaların uygulanış şekli bölgeler arası farklılık gösteriyor. Katalonya, en sert adımları hayata geçiren bölge olarak öne çıkıyor: 2025’ten itibaren yüksek kirlilik günlerinde B etiketli araçlar ZBE’lere alınmıyor ve bu uygulama 2028’de kalıcı hale gelecek. Barselona ise adımları daha temkinli atıyor; 2026’da B etiketli araçlar yalnızca azot dioksit alarmı verildiğinde kısıtlanıyor, ancak 2028’de şehir genelinde kalıcı bir yasağın hedeflendiği belirtiliyor. Madrid şu aşamada daha esnek bir yaklaşım izliyor: 2026 boyunca B etiketli araçlar tüm belediyeyi kapsayan genel ZBE içinde hareket edebilirken, şehir merkezi gibi özel koruma bölgelerinde kısıtlamalar mevcut devam ediyor. Diğer pek çok kentte de bu süreç hız kazanıyor; Bilbao, 2025 ortasında B etiketli araçları ZBE’den çıkartarak öncü şehirlerden biri haline geldi.
2026 yılında sürücüler nelere dikkat etmeli? 2026, ani yasaklardan ziyade, uyum ve belirsizlik dönemine işaret ediyor. Kurallar şehir, bölge ve hava kalitesine göre değiştiği için sürücüler yerel ZBE kurallarını yakından takip etmeli; hava kirliliği uyarılarını izlemeli ve araç tercihini gelecekteki kısıtlamalara göre planlamalıdır. B, C ve ECO etiketlerinin anlamı nelerdir? DGT tarafından verilen etiketler, aracın şehir merkezlerine girişine dair belirleyici rol oynar. B etiketi: Genellikle 2001–2006 arası benzinli ve 2006–2014 arası dizel araçları kapsar; ancak birçok şehirde artık güvenli geçiş sağlamamaktadır. C etiketi: Daha yeni modelleri işaret eder; benzinli araçlarda çoğunlukla 2006 sonrası, dizel araçlarda 2014 sonrası versiyonlar bu etikete sahip olur ve kısıtlamalara karşı daha rahat hareket etme imkânı sunar. ECO etiketi: Hibrit, hafif hibrit ve LPG’li araçları kapsar; düşük emisyon nedeniyle ZBE’lerde en az kısıtlamayla karşılaşan gruptur ve çoğu şehirde uzun vadede serbest erişim avantajı verir. DGT etiketleri, sadece karbon dioksit değil, hava kalitesini etkileyen azot oksit ile partikül salımlarını esas alır; bu nedenle araç yaşı etiketle mükemmel bir eşleşmeyebilir.
