Türkiye için Bölgesel Ölçekte Bir Proton Modeli Hedefi
PROPAR-TEK öncülüğünde Ankara ve İstanbul’da iki gün süren bir etkinlik olarak düzenlenen çalıştay, proton tedavileri ve parçacık hızlandırıcıları alanında kamu, akademi, sanayi ve sivil toplumun ortak akıl çerçevesinde bir ekosistem kurma hedefini derinleştirdi. Katılımcılar, bu alanda yalnızca bir cihaz ya da hastane yatırımı odaklı düşünmek yerine ulusal düzeyde sürdürülebilir bir yol haritası oluşturulmasının gerekliliğini vurguladılar.
Çalıştaya katılanlar farklı disiplinlerden gelen bilim insanları ve uygulayıcılar; radyasyon onkolojisi, nükleer tıp ve medikal fizik gibi klinik alanların yanı sıra yüksek enerji fiziği, kuantum kimya ve kimya alanlarından temsilcileri de içerdi. Ayrıca sağlık, sanayi ve enerji alanlarında faaliyet gösteren ulusal araştırma kurumları ile enstitülerden yöneticiler de görüşmelere katıldı. Bu zengin katılım, yetkinlik atlası adı verilen bir çerçeve ile mevcut ve potansiyel yetkinliklerin ortak bir raporlama diliyle paylaşılmasını hedefledi.
Türkiye’nin bölgesel rolü ve model olma potansiyeli kapsamında, farklı ülkelerden katılan bilim insanlarının katkılarıyla ülkenin üstlenebileceği bölgesel sorumluluklar masaya yatırıldı. Türkiye’nin bilim ve teknoloji kapasitesinin, Türk Devletleri Teşkilatı üyesi ülkelerden Körfez bölgesine kadar geniş bir coğrafyada örnek bir model oluşturabileceği değerlendirildi. Ortak projeler, bilgi paylaşımı ve birlikte üretim odaklı iş birliği mekanizmaları üzerinde çalışılmasının önemi vurgulandı.
Parçacık hızlandırıcıları: çok alanlı ve stratejik bir altyapı olarak ele alınan çalıştayda, bu teknolojilerin sağlıkla sınırlı kalmadığı; sanayi, savunma, uzay, ilaç ve ileri malzeme alanlarında yüksek katma değer üretiminin hedeflendiği belirtildi. Proton merkezlerinin farklılıkları, işletme modelleri, sürdürülebilirlik kriterleri ve uluslararası sağlık turizmi yaklaşımı gibi konular ayrıntılı şekilde incelendi.
Sağlık Bakanlığı katkısı ile yol haritası çıktıları kapsamında, proton alanında çalışan uzmanların görüşleriyle Türkiye’nin Ulusal Proton ve Parçacık Hızlandırıcıları Yol Haritası için temel tercih ve öncelikler ele alındı. Elde edilen bulguların kamu kurumlarıyla paylaşılacak raporlar ve paydaşlar arasındaki ortak çalışma mekanizmalarıyla hayata geçirilmesi planlandı.
Ortak akıl ve sürdürülebilir kapasite vurgusu ile program, ekosistem temelli bulut kümelenmeleri için bir eşik oluşturdu. Prof. Dr. Aytuğ Altundağ’ın ifadesiyle, kamu, akademi, sanayi ve sivil toplumun bir araya gelerek ortak aklını güçlendirecek bir bulut tabanlı iş birliği modeli hedefleniyor. Bu yaklaşım, proton ve parçacık hızlandırıcıları gibi stratejik teknolojilerde uzun vadeli başarı için kritik olarak görülüyor.
PROPAR-TEK, çalıştay çıktılarının Türkiye’de proton tedavileri ve parçacık hızlandırıcıları alanında uluslararası standartlarda sürdürülebilir kapasite oluşturmaya, yerli yetkinliklerin gelişimine ve Türkiye’nin bölgesel bir çekim merkezi olarak konumunun güçlendirilmesine katkı sağlamasını amaçlamaktadır.
