Trump, Çin’in de Dahil Olduğu Yeni Bir Anlaşma İçin Israrcı: Artık Nükleer Anlaşma Yok
Bir zamanlar yürürlükte olan ve her iki ülkenin toplamda 700 füzeye ve 1550 nükleer savaş başlığına kadar sınırlama getiren START Anlaşması’nın güncel dönemdeki durumu belirsizliğini koruyor. Özellikle 2026’da bitecek olan sınırların uzatılması konusundaki tartışmalar, iki ülke arasında yeni bir güvenlik çerçevesinin gerekliliğini gündeme taşıyor. ABD, mevcut anlaşmayı uzatmak yerine daha modern bir çerçeve üzerinde çalışılması gerektiğini savunuyor ve bu yaklaşımın Çin’in nükleer politikasıyla dengelenmesi gerektiğini belirtiyor.
Trump’ın açıklamaları, New START’ın “kötü müzakere edildigini” öne sürerek, mevcut metnin umulan dengeyi sağlamadığını iddia ediyor. ABD tarafı, bazı maddelerin güncellenmesi gerektiğini ve yeni bir anlaşmanın daha şeffaf ve katılımcı olması gerektiğini ifade ediyor. Rusya ise mevcut süreçte uzatmanın tercih edildiğini vurguluyor ve Putin, bazı hükümlerden 1 yıllık bir süreyle geçici olarak feragat edilmesini önerebileceğini açıkladı.
ABD medyası, iki ülke arasındaki iletişimin Abu Dabi’de sürdüğünü ve tarafların hükümler üzerinde görüşmelere devam ettiğini aktarıyor. Pekin’in de bu sürece dahil olması gerektiği yönündeki talepler ise, Çin’in sahip olduğu nükleer kapasitenin artması nedeniyle tartışmalı bir unsur olarak kalıyor.
NÜKLEER DENGE ve Çin konusuna bakıldığında, Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI) verileri Rusya ve ABD’nin toplam başlık sayılarının yaklaşık 11,6 bin civarında olduğunu gösteriyor; Çin’in ise sayının önemli bir kısmını oluşturmaya yaklaştığı tahmin ediliyor. Pentagon ise Çin’in 2030 itibarıyla binlerce başlığa ulaşacağını öngörüyor.
Başlangıçta 2021’de bitmesi planlanan anlaşma, beş yıl daha uzatılmış olsa da Rusya’nın Şubat 2023’te bazı maddeleri uygulamada tatmin edici bulmadığı gerekçesiyle New START’ın uygulanabilirliğini geçici olarak askıya alması süreci değiştirdi. Şubat 2026’ya kadar olan bağlılıklar ise tarafların sınırlamalara olan bağlılığının süreceğini işaret etti.
Geçmişe dönük olarak, 1991’de başlayan START izleyen süreçte ABD ve Sovyetler Birliği’nin, daha sonra da ABD ile Rusya arasında, geniş çaplı nükleer kapasitenin tek taraflı konuşlandırılmasını kısıtlayan önemli bir adım olarak kabul ediliyor. 2010’da imzalanan New START ise, sınırları net bir şekilde belirleyen ve envanterin denetimini kolaylaştıran bir çerçeve sunmuştu. Ancak güncel küresel güvenlik ortamı, tarafların yeniden müzakereye yönelmesini gerektiriyor.
