Türkiye ve Suriye Arasındaki Yeni Dönem: Sınır Kapıları Yenileniyor ve İş Birliği Güçleniyor

Gümrüklerin teknolojik altyapı ile güçlendirilmesi ve güvenli, akıcı ticaret süreçlerinin sağlanması amacıyla kapsamlı adımlar atılıyor. 2026 Yılı Yatırım Programı kapsamında gümrüklere yönelik projelere toplam 4 milyar 924 milyon lira kaynak ayrıldı. Bu kaynağın yaklaşık 1 milyar 848 milyon 415 bin lirası mevcut projelere, 35 milyon 381 bin lirası etütlere ayrılırken, yeni projeler için 3 milyar 40 milyon 203 bin 990 lira tahsis edildi. Modernleşme çalışmalarıyla yolcu ve yük trafiğine kesintisiz yanıt verilmesi, dış ticarette rekabet avantajının artırılması ve gümrük işlemlerinin daha hızlı, verimli hale getirilmesi hedefleniyor. Ayrıca teknolojik altyapının güçlendirilmesi, denetim süreçlerinin hızlandırılması ve veri odaklı risk analizinin etkinleştirilmesiyle saha güvenliği artırılıyor. Bu yatırımlar, kaçakçılıkla mücadelede de önemli kazanımlar sağlıyor; kurulan entegre güvenlik sistemleri sadece klasik kaçakçılığa karşı değil, uyuşturucu, silah, akaryakıt, tarihi eser ve organize suçlara karşı caydırıcı rol üstleniyor.

GÜMRÜK KAPILARI SON TEKNOLOJİYLE DONATILIYOR Süreç, Milli Tarama Sistemleri (MİLTAR) Projesiyle hız kazandı. Yerli ve milli üretimle geliştirilen yüksek teknolojilerin tercih edilmesiyle dışa bağımlılık azalıyor. 2022’den bugüne kadar Kapıkule, Habur, Cilvegözü, Gürbulak, Öncüpınar sınır kapılarının yanında Mersin, Ambarlı ve Samsun gibi büyük işlem hacmine sahip limanlarda 16 sistem kuruldu ve faaliyete geçti. Şu anki plan, mevcut araç ve konteyner tarama sistemlerini MİLTAR’a uyumlu hâle getirerek yenilemektir. Yenileme süreci kapsamında saha genişletmeleri, yeni hizmet binaları, arama hangarları ve muayene peronları gibi fiziki altyapı iyileştirmeleri de hayata geçiriliyor. Ayrıca kapılar son teknoloji kapalı devre kamera sistemleri, x-ray tarama, plaka tanıma ve araç altı görüntüleme sistemleriyle donatılıyor.

7 GÜMRÜK KAPISINA MODERNİZASYON Projeler doğrultusunda bazı kapılarda altyapı güçlendirme, kapasite artırımı ve modernizasyon çalışmaları önemli ölçüde ilerledi. Özellikle Suriye ile ilişkilerin yeniden şekillenmesi ve bölgenin yeniden inşası süreci, sınır geçişlerinde hareketliliği artırıyor. Sınır kapılarının yalnızca fiziksel geçiş noktası olmaktan çıkıp bölgesel istikrar, ekonomik gelişim ve güvenliğin teminatı konumuna gelmesi hedefleniyor. 2026’da Suriye’deki güncel gelişmelerin sınır ticaretine olumlu yansıması öngörülerek bölgede bulunan kapıların yenileme çalışmaları önceliklendirilmiştir. Ceylanpınar Gümrük Kapısı’nın modernizasyonu tamamlandığında Suriye sınırında 7 kapıda yapım ve modernizasyon çalışmaları yürütülmüş olacaktır. Nusaybin Gümrük Kapısı ise 2011 yılında tamamlanan tesislerle iç gümrük hizmeti vermeye devam ediyor; ön görülen durumda Kamışlı bölgesinde bir kapı açılması halinde altyapı faaliyete geçirilebilecektir. Cilvegözü’nde ayrıştırma çalışmaları sürüyor; tır sahasından yolcu ve yolcu taşıtlarını ayıran kalıcı çözümler için yol gösteren planlar uygulanıyor. 2018’de Karkamış, 2019’da Zeytindalı kapılarında geçici tesisler tamamlanıp faaliyete geçirildi. Kalıcı tesisler için çalışmalar devam ederken, Çobanbey’de yolcu salonları tamamlandı ve Öncüpınar’da 2020’de tamamlanan tır sahası hizmet binalarının yenilenmesi için proje çalışmaları sürüyor. Yayladağı Kapısı için yaklaşık 11 yıl kapalı kalmış bir kurumun yeni tesislerle faaliyete geçmesi planlanıyor. Akçakale Kapısı’nda ise kapasite artışı için çalışmalar tamamlandıktan sonra modernizasyon süreci sonuçlandırılacaktır.

GELİNCİK GÜMRÜK KAPISI İÇİN İRAN İLE GÖRÜŞ BİRLİĞİ İran’a açılan Gürbulak Kapısı’ndaki inşaat çalışmaları geçtiğimiz yıl tamamlandı ve bu yıl resmi açılışa geçilmesi bekleniyor. Üzümlü Kapısı için ihale çalışmaları tamamlandı. Zengezur Koridoru’nun açılmasıyla Dilucu Kapısı’nın kapasitesinin artırılmasına yönelik çalışmalar da devam ediyor. Ermenistan ile normalleşme süreci çerçevesinde Alican Kapısı için geçici yapılar devreye alınması düşünülüyor. Van’ın Başkale ilçesindeki Gelincik Kapısı için İran tarafıyla kapının açılmasına yönelik alan üzerinde mutabakat sağlandı ve onay alınmasının ardından projelendirme süreci başlayacaktır.

Gümrükler, teknolojik altyapı ile güçlendirilerek güvenli ve verimli ticaret akışlarını desteklemek amacıyla dönüştürülüyor. 2026 Yılı Yatırım Programı kapsamında gümrük projelerine toplam 4 milyar 924 milyon lira ödenek ayrıldı. Mevcut projelere aktarılan miktar 1 milyar 848 milyon 415 bin lira, etüt projeleri için ise 35 milyon 381 bin lira kaynaştırıldı. Yeni projeler için ise 3 milyar 40 milyon 203 bin 990 lira kaynak sağlandı. Amaç; yolcu ve araç trafiğine hızlı yanıt verebilen entegre sistemler kurmak, dış ticarette rekabet avantajını artırmak ve lojistik süreçleri optimize etmektir. Ayrıca teknolojik güçlendirme, risk analizi ve sahadaki güvenlik önlemleriyle kaçakçılıkla mücadelede etkin sonuçlar elde etmek hedeflenmektedir. Kilit odak noktaları olan güvenlik, hızlı denetim süreçleri ve altyapı kapasitesi artırımı ile gümrükler, uyuşturucu, silah ve diğer organize suçlara karşı caydırıcı rol üstlenmektedir.

Teknoloji Odaklı İyileştirmeler Gümrük sahaları, Milli Tarama Sistemleri (MİLTAR) ile bütünleşti. 2022 yılından bu yana Kapıkule, Habur, Cilvegözü, Gürbulak, Öncüpınar gibi kapılar ile Mersin, Ambarlı ve Samsun gibi limanlarda toplam 16 sistem kuruldu. Bu sistemler, operasyonel verimliliği artırmak üzere faaliyete geçirildi. Mevcut tarama sistemlerinin MİLTAR ile uyumlu hâle getirilmesi için yenileme çalışmaları sürüyor. Ayrıca sahada arama hangarları, muayene peronları ve yeni hizmet binaları gibi fiziki altyapı yatırımları da hızla hayata geçiriliyor. Kapı güvenliği için ileri düzeyde kapalı devre kameralar, x-ray tarama, plaka tanıma ve araç altı görüntüleme çözümleri devrede.

Uluslararası İşbirlikleri ve Bölgesel Etki 2026 yılında Suriye ile ilişkilerin güncel gelişmeleri sınır ticaretine olumlu yansıyacak şekilde kapsamlı çalışmalar sürdürülüyor. Ceylanpınar Kapısı’nın modernizasyonu tamamlandığında Suriye sınırında toplam 7 kapıda yenileme çalışmaları tamamlanmış olacak. Nusaybin Kapısı, 2011’de tamamlanan tesislerle iç gümrük hizmetine devam ederken, Kamışlı bölgesinde kapı açılması durumunda altyapının faaliyete geçmesi için hazırlıklar yapılıyor. Cilvegözü’nde tır sahası ve yolcu sahası arasında ayrıştırma çalışmaları ile kalıcı tesislerin yapımı planlanıyor. 2018’de Karkamış ve 2019’da Zeytindalı kapılarında tamamlanan geçici tesisler, ileride kalıcı yapılarla güçlendirilecektir. Ayrıca Öncüpınar ve Çobanbey kapılarında yenileme çalışmaları sürüyor; Yayladağı Kapısı için yeni tesisler ve altyapı modernizasyonu hedeflenmektedir. Akçakale Kapısı’nın da modernizasyonu tamamlandığında kapasite artışı sağlanmış olacaktır.

İran ve Bölgesel Açılım Gürbulak Kapısı’nın İran tarafı ile inşaat çalışmaları geçen yıl tamamlandı ve resmi açılış bu yıl planlanıyor. Üzümlü Kapısı için ihale süreci sonuçlandı. Zengezur Koridoru’nun açılmasıyla Dilucu Kapısı’nın kapasitesinin artırılması için çalışmalar devam ediyor. Ermenistan ile normalleşme süreci kapsamında Alican Kapısı’nda geçici yapıların faaliyete geçirilmesi planlanıyor. Ayrıca Gelincik Kapısı’nın açılması için İran ile alan üzerinde mutabakat sağlandı; proje geliştirme aşamasına geçilecektir.