Mardin’in İhracatında Kayıp Yumurta ile Büyüyor
Geçtiğimiz yıl Mayıs ayından itibaren tüm dünya genelinde etkili olan kuş gribi nedeniyle sofralık yumurta arzında oluşabilecek düşüşler ve buna bağlı olarak iç piyasadaki fiyat dalgalanmalarını önlemek amacıyla uygulanan ihracat kısıtlamaları, Mardin’de üretici firmaları olumsuz etkilemiştir. Artan ürün arzına rağmen ihracat sınırlamaları, iç piyasalarda fiyat konularında baskı yaratırken sektörde kapasite artış yatırımlarını da durdurmuştur.
Son dönemde hayata geçirilen 10 modern yatırım projesiyle Türkiye’nin önemli yumurta üretim merkezlerinden biri haline gelen Mardin’deki çiftçiler, bu belirsizlik nedeniyle yeni yatırımlarını ertelemiş durumdadır. Mardin Ticaret ve Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı Hatip Çelik, gıda enflasyonunu dengelemek ve iç arzı güçlendirmek amacıyla getirilen sofralık yumurta ihracat kısıtlamalarının bir an önce kaldırılması gerektiğini vurgulamıştır.
“Mevzuatlarda sınır illerinin özel ihracat ihtiyaçları göz önüne alınmalı” diye ifade eden Çelik, son yıllarda artan kayıtlı yumurta çiftlikleriyle üretimin ivme kazandığını ancak ihracat sınırlamalarının sürdürülebilir büyümeyi engellediğini belirtmiştir. İç piyasadaki fiyat istikrarını korumaya odaklanırken, ihracatta daha öngörülebilir ve sürdürülebilir bir model arayışında olduklarını ifade etmiştir. Kayıtlı ihracat uygulamasının bürokratik süreçleri uzattığı ve teslimat sürelerini uzattığına dikkat çeken başkan, firmaların uluslararası alıcılarıyla güven kaybı yaşadığını vurgulamış; Ticaret Bakanlığı ve ilgili kurumların sınır illerinin özel ihtiyaçlarını dikkate alarak yeniden düzenlemeler yapması gerektiğini söylemiştir.
Sektörde DFİF muafiyeti ve uygulamalar hakkında da bilgi veren Çelik, geçen yıl temmuz ayında yapılan düzenlemeyle sofralık yumurta ihracatında uygulanmakta olan Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu (DFİF) kesintisine getirilen muafiyetin rekabet avantajı sağladığını ancak kayıtlı ticaret ve izin süreçlerinin devam etmesi nedeniyle asıl sorunların çözülemediğini ifade etmiştir. Özellikle son yıllarda artan modern kümes yatırımlarına rağmen ihracatın sınırlandırılması, üretim kapasitesinin etkin kullanılamamasına yol açmıştır. Ürün fazlası nedeniyle iç piyasada baskı artarken, firmaların bazıları nakit akışını korumak için kapasite düşürme yoluna gitmiştir.
“Kısıtlamalar kırsal kalkınmayı yavaşlatıyor” diyen Çelik, yumurta çiftliklerinin bölge ekonomisindeki stratejik rolüne vurgu yapmıştır. Yem üreticilerinden nakliyecilere, ambalaj ve veteriner hizmetlerinden tarıma dayalı sanayiye kadar geniş bir ekosistemi ayakta tuttuğunu belirten Çelik, üretimdeki her daralmanın istihdam kaybı ve kırsalda gelir azalmasına yol açacağını söylemiştir. Mevcut belirsizlik sürerse, Mardin’de yıllardır kazanılan tarımsal üretim altyapısının ve kırsal kalkınma başarılarının zarar göreceğini ifade etmiştir.
Sektör, DFİF muafiyetinden yararlanamıyor
Çelik, son dönemde yapılan düzenlemelerin maliyetleri kısmen düşürerek rekabet gücünü artırdığına işaret ederek, ancak kayıtlı ticaret ve izin süreçlerinin sürmesi nedeniyle temel sorunların tam olarak çözülmediğini dile getirmiştir. Modern kümes yatırımlarının artmasına rağmen ihracat sınırlandırmaları nedeniyle bu kapasitenin tam olarak kullanılmadığını ve ürün fazlası nedeniyle fiyat baskısının işletmelerin nakit akışını etkilediğini belirtmiştir. Ek olarak kırsaldaki yatırım belirsizliğinin yeni yatırımları ve genişleme projelerini ertelediğini ifade etmiştir.
