Araştırmacılar Kelliğin Çözümünü Bin Yıllık Bitkide Keşfetti: Saç Kökü Hücrelerinin Ölümünü Engelliyor
Androgenetik alopesi olarak bilinen saç dökülmesi, dünya genelinde milyonlarca kişiyi etkileyen ve erkek ile kadında benzer biçimde görülen bir durumdur. Belirtiler arasında şakaklarda gerileme, tepe ve alın bölgesinde incelme, yağlı saçlı deri, kepek, kaşıntı ve folikül iltihabı yer alır. Erken müdahale edilmediğinde ilerleyici kellik riski taşır. Günümüzde en sık kullanılan tedaviler finasterid ve minoksidil olmakla birlikte bunlar da her iki cins için hala istenen etkiyi tam olarak sağlayamayabilirler. Yan etkileri minimuma indirmek ve etkinliği artırmak için yeni yaklaşımlar aranmaktadır.
ANTİK BİR BİTKİNİN YENİDEN KEŞİFİ Journal of Holistic Integrative Pharmacy dergisinde yayımlanan bir derleme, dikkat çekici bir adaya odaklanır: Polygonum multiflorum, geleneksel Çin tıbbında He Shou Wu olarak bilinen kök bitki. Binlerce yıl boyunca saç sağlığını desteklediği iddia edilen bu bitkinin, güncel bilimsel çalışmalarla da bu iddiaları destekleyen biyolojik etkileri olduğu görülüyor. Çalışmanın baş yazarı Bixian Han, “Geleneksel bilgiler ile modern bilim bir araya geldiğinde, Tang Hanedanı döneminden beri tarif edilen etkilerin saç biyolojisiyle örtüştüğünü görmek şaşırtıcı değildir. Bu tamamen folklor değil, farmakolojidir,” diye ifade ediyor.
HORMONLARDAN HÜCRE YAŞAMINA Araştırmalar, He Shou Wu’nun sadece tek bir mekanizmaya odaklanmayan bir etki profiline sahip olduğunu gösteriyor. Bitkinin işlenmiş kök özlerinin DHT üretimini tetikleyen 5-alfa redüktaz enzimini baskıladığı bulunmuştur. Emodin ve physcion gibi bileşenlerin, cilt dokusunda DHT seviyelerini düşürdüğü ve androjen aktivitesini azaltarak saç köklerinin küçülmesini engellediği saptanmıştır. Ayrıca saç kökü hücrelerini apoptozdan koruyan etkileri de gösterilmiştir. Erkek tipi kellleşmede saç büyüme evresinin kısalmasıyla ilişkili olan süreçte, He Shou Wu’nun önemli bileşenlerinden olan TSG maddesi PI3K/Akt yolaklarını aktive ederek hücre yaşamını destekliyor; koruyucu proteinleri artırıp ölüm sinyallerini baskılıyor. Bu, saçın büyüme evresinin uzamasına katkıda bulunuyor.
SAÇ YENİLENMESİNİ TETİKLEYEN SİNYALLER Derlemede, He Shou Wu’nun Wnt/β-katenin ve Sonic hedgehog (Shh) sinyal yollarını aktive ettiği konusunda güçlü bulgular yer alıyor. Hayvan deneylerinde topikal uygulamaların uyku halinde olan saç köklerini yeniden büyüme evresine soktuğu ve β-katenin ile Shh düzeylerini artırdığı gözlemlenmiştir. Bu sinyallerin bozulması, erkek tipi kellleşmenin ayırt edici özelliklerinden biri olarak kabul edilir. Ayrıca bitki, IGF-1, VEGF ve FGF-7 gibi saç kökü büyümesini ve damar oluşumunu destekleyen faktörleri artırırken; TGF-β ve Dkk-1 gibi baskılayıcı sinyalleri azaltır. Böylece, sağlıklı saç üretimi için gerekli dengeyi yeniden kurmaya yardımcı olur.
SAÇLI DERİDE KAN DAMLAŞIMINI DESTEKLER Saç sağlığında çoğu zaman ihmal edilen bir diğer önemli konu olan kan dolaşımı da He Shou Wu’nun etkileri arasında. Araştırmalar, bitkinin saçlı deride mikrodolaşımı iyileştirdiğini, oksijen ve besin taşınmasını artırarak saç kökleri için daha elverişli bir ortam oluşturduğunu gösteriyor. Yüzyıllardır kullanılan He Shou Wu, günümüzde de Çin’de saç dökülmesine yönelik birçok formülün ve kozmetik ürünün temel bileşeni olarak yer alıyor.
GÜVENLİ Mİ? Uzmanlar, doğru şekilde işlendiğinde geleneksel yöntemlerle güvenli olarak kabul edilen bu bitkinin ancak yanlış hazırlama ya da aşırı dozlarda nadiren karaciğer hasarıyla ilişkilendirilebileceğini belirtiyor. Bu nedenle standart üretim, doğru doz kullanımı ve modern uygulama yöntemleri hayati önem taşıyor. Geniş çaplı klinik çalışmaların yapılması gerektiği konusunda fikir birliği mevcut; ancak He Shou Wu’nun, saç dökülmesi tedavisinde tek hedefli ilaçların ötesine geçebilecek potansiyele sahip olduğu düşünülüyor.
