Türkiye Tohumda İhracatçı Ülke Konumunu Yükseltti: Küresel Pazarın Önde Gelen Oyuncusu
Tohumun tarımın başlangıç noktası olduğuna dikkat çeken TÜRKTOB Başkanı M. Kayhan Yıldırım, bir ülkenin tohum üretmesiyle tarım bağımsızlığını ve gıda güvenliğini pekiştirdiğini ifade etti. İsrail ile olan ticaret hakkında yapılan algıyı kıran Yıldırım, ne ithalat ne de ihracat açısından Türkiye’nin duruşunun net olduğunu belirtti. 1980-90’larda hibrit tohumlara yönelik algının halen sürüp gittiğini ifade eden Yıldırım, Türkiye’nin tohum ihracatında önemli bir konuma sahip olduğunu vurguladı.
Sertifikalı tohumlarda önemli yükseliş Yıldırım’a göre pandeminin gölgesinde gıda güvenliğinin öne çıktığı bir dönemde tohumun stratejik önemi de ortaya çıktı. Türkiye’de sertifikalı tohum miktarı 2002’de 145 bin ton iken 2024’te 1,3 milyon tona çıktı. 2018’den beri ülke gerçek bir tohum ihracatçısı konumunda olan Türkiye’nin bu alandaki performansı artış gösterdi; 2018’de ithalatı karşılama oranı %8 iken 2024’te %134’e ulaştı. Dünyada 70 milyar dolar değerindeki tohum pazarında Türkiye 750 milyon dolar ile 11’inci sırada yer alıyor. Kamunun desteği ve özel sektörün Ar-Ge çalışmalarıyla tohumda 1 milyar doları aşma hedefi bulunuyor ve dünya sıralamasında ilk 5’e girmek amaçlanıyor.
Türkiye’nin tescilli tohumları ve çeşitlilik konusunda da bilgi veren Yıldırım, Türkiye’nin 14 bin 500 tescilli tohum ürünü ile çeşitliliğin güçlü bir avantaj yarattığını söyledi. Çeşitliliğin bu denli yüksek olması, raf ömründen soğuğa dayanıklılığa kadar geniş bir yelpazede ıslah çalışmaları yapılmasına olanak sağlıyor. Tarımı milli mesele olarak görmek, gıda güvenliğini güvence altına almak ve tarıma öncelik vermek gerektiğini belirten Yıldırım, köylünün milli güvenlik için kritik olduğunu hatırlattı.
Çiftçilik ve tohumculuk alanında Antalya’nın merkez olma niteliği giderek pekişirken, özel sektörün katkısı ile tohumculuk hız kazanıyor. Türkiye Tohum Endüstrisi Derneği Başkanı Burak Gönen, İsrail ile 2023-2024 sonrası ticaretin durduğunu vurguladı ve tohumculukta hastalık ve zararlılara karşı dayanıklı yeni nesil çeşitler üzerinde çalıştıklarını belirtti. 2000’li yıllardan itibaren çiftçinin sertifikalı tohuma yöneldiğini belirten Gönen, sertifikalı tohumun verim artışını ve hastalıktan ari çeşitleri tetiklediğini söyledi. 2024’te 1,3 milyon ton olan sertifikalı tohum hedefi, 2030’da 1,5 milyon ton olarak öngörülüyor ve sertifikalı tohumun kalite ile ilişkisi vurgulanıyor.
Gönen, Türkiye’nin tohum ticaretinde 11’inci sıradan 5’inci konuma yükselme hedefiyle yola devam ettiğini ifade ederken, tarım politikalarının güçlendirilmesi gerektiğini belirtti. Tohum ihracatının da sertifikalı tohuma bağlı olduğunu vurgulayarak, domatesin renk ve raf ömründen, kaç adet domatesten türetileceğine kadar pek çok özelliğin ıslah çalışmalarıyla belirlendiğini ekledi.
