TCMB’nin Yeni Araştırması: Yüksek Enflasyon Kârlılığı Kaybetme Korkusunu Ateşliyor

Enflasyonun yüksek seyrettiği dönemlerde kârlılık kaybı endişesi firmalar arasında baskın bir duygu olarak öne çıkmakta ve bu durum firmanın ürün ve hizmetlerini fiyatlandırma stratejilerine yön vererek davranışlarını bozabilmektedir. Buna paralel olarak, para politikalarının sıkılaştığı zamanlarda dış talep iyimserliğinin üretim süreçlerini güçlendirdiği gözlemlenmiştir.

Çalışma, kârlılık algısındaki değişimin temel nedenlerini ve bu değişimin hangi sonuçları doğurduğunu incelemektedir. Öncelikle firma yöneticilerinin ekonomik faaliyetleri nasıl algıladıkları ve bu algıyı nasıl anlamlandırdıklarıyla bağlantılı kavramsal yapıların kurulduğu belirtilmektedir. Bu kavramsal yapılar arasındaki ilişkiler, Yapısal Eşitlik Modellemesi (SEM) çerçevesinde modellenmiştir. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) reel sektördeki firmalarla yürüttüğü RESİM programı kapsamında toplanan görüşmelere ilişkin veriler üzerinden elde edilen modelin bulguları şu şekilde özetlenmiştir:

• Yüksek enflasyon dönemlerinde kârlılık kaybı kaygısının baskın bir duygu olarak ortaya çıktığı ve bu durumun fiyatlama davranışlarını bozabildiği saptanmıştır.
• Sıkı para politikası dönemlerinde firmaların dış talep iyimserliğinin üretim performansını daha güçlü bir şekilde motive ettiği belirlenmiştir.
• Para politikasının sıkı olduğu dönemlerde istihdam niyeti ağırlıklı olarak yatırım niyeti olan firmalar arasında belirgin bir yöneliş olarak gözlemlenmiştir.
• Para politikası destekleyici olsa dahi firmaların bazı zamanlarda finansal koşulları sıkı algılamaya devam ettiği fark edilmiştir.