ABD, BM’den Resmen Ayrıldı: Yeni Dönem Başlıyor
ABD Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı, Başkan Donald Trump’ın ayrılma kararı doğrultusunda DSÖ üyeliğini resmen sonlandırdı. Açıklamada DSÖ’ye yönelik tüm Amerikan fonlarının kesildiği ve kuruluş kadrosunun geri çağrıldığı kaydedildi. Böylece DSÖ’den ayrılma süreci, Trump yönetiminin ikinci dönem başında imza attığı kararnameyle başlayan hâkimiyetini yitirme sürecinin sonuçlanmasıyla tamamlandı.
DSÖ tarafından paylaşılan verilere göre, ABD’nin kuruma olan borcu 130 milyon doları aşıyordu. Yetkililer, ayrılık sürecinin tamamlandığını belirtse de bu adımın “tam ve sorunsuz” bir şekilde ilerlemediğini ifade etti. Uzmanlar, ABD’nin salgınlarla ilgili erken uyarı verileri ve kritik sağlık verilerinin paylaşımında meydana gelebilecek boşluklara dikkati çekiyor.
Georgetown Üniversitesi Halk Sağlığı Hukuku uzmanı Lawrence Gostin, ABD’nin örgütten ayrılmasının küresel salgınlarla mücadele kapasitesini zayıflatacağını ve ABD’li bilim insanları ile ilaç şirketlerinin yeni tehditlere karşı aşı ve tedavi geliştirme süreçlerini olumsuz etkileyeceğini söyledi. Gostin’in değerlendirmesi, kararın “yaşamım boyunca alınmış en yıkıcı başkanlık kararılarından biri” olduğuna dair ifadesini içeriyor.
DSÖ’nün kuruluşunda uzun yıllar önemli finansal destek sağlayan ABD, resmi kayıtlara göre yıllık yaklaşık 111 milyon dolar aidat ve 570 milyon dolar gönüllü katkı sunuyordu. DSÖ, mpox, Ebola ve çocuk felci gibi küresel sağlık tehditlerine müdahale, yoksul ülkelere teknik destek ve aşı-tedavi dağıtımına katkı sağlamaya devam ediyor. Bu kararın ardından, çocuk felciyle mücadele, anne-çocuk sağlığı programları ve yeni virüslerin tespitine yönelik küresel sağlık girişimlerinde olası aksamalar gündeme geliyor.
ABD Bulaşıcı Hastalıklar Derneği Başkanı Dr. Ronald Nahass, bu kararı “dar görüşlü ve bilimden uzak” olarak nitelendirerek eleştirdi. Trump, göreve başladığında DSÖ’den çekilme niyetini açıklamış ve bu yönde bir başkanlık kararını imzalamıştı. Kararnamenin gerekçeleri arasında DSÖ’nün Wuhan’daki Kovid-19 salgını yönetimindeki eleştiriler ve reformların gerekliliği gösterilmişti; ayrıca ABD’nin ödemeler konusunda haksız yere ağır yük altında kaldığı ileri sürülmüştü.
