Karavelioğlu: AB’nin Orta Segment Makine Talebine Cevap Verebilmeliyiz
Makine imalat sanayinin güncel verileri, Ocak–Ekim dönemi itibarıyla serbest bölgeler dâhil toplam ihracatın geçen yılın aynı dönemine göre %0.8 artışla 23.6 milyar dolara ulaştığını gösteriyor. Bu süreçte kilogram başına ortalama ihracat fiyatı 8.1 dolar ile rekor kırdı; yıllıklaştırılmış veriler ise serbest bölgeler dahil ihracatın 28.3 milyar dolar seviyesinde olduğuna işaret ederken, aynı dönemde makine ithalatı 45 milyar dolar olarak gerçekleşti. Ekim ayında türbin, turbojet, hidrolik silindirler ile inşaat ve madencilik makinelerinde aylık artışlar belirginleşirken, kâğıt ve matbaacılık makineleri ile yıkama ve kurutma makinelerinde düşüşler kaydedildi.
Çin’in imalat gücüyle AB arasındaki baskı Makine ihracatı açısından Avrupa Birliği’nde açıklanan yeni sipariş ve sevkiyat verileri, bölgedeki makine üreticilerinin yapısal bir yavaşlama içinde olduğunu gösteriyor. Alman makine sanayinin Eylül itibarıyla yıllık sipariş düşüşünün %19’a varması, kapasite kullanımında son beş yılın en düşük seviyesini işaret ediyor ve bu düşüşün konjonktüel olmayıp rekabetçilikte yeni bir zayıflama olduğuna dair işaretler veriyor. Çalışmalar, maliyet baskılarının da büyümeyi olumsuz etkilediğini gösteriyor. Çin’in ölçek, standardizasyon ve modüler üretim avantajları nedeniyle rekabetin artık tekil ürünler düzeyinde değil, üretim ekosisteminin tamamında yaşandığı görülüyor. Elektrikli araçlarla ilgili sübvansiyon soruşturmalarının ardından AB’nin üretim ve satışlarında görülen hareketlilik, Çin’in pazar payında hızlı bir gerilemeye yol açtı ve Avrupa için stratejik öncelik gösterdiği segmentlerde politik araçlarla yön bulma ihtiyacını ortaya koydu.
Oluşacak boşluğu Türkiye doldurmalı Avrupa’da mühendislik konusunda niş alanlara kayış gözlemlenirken, orta segmentteki talep boşluğunu Türkiye’nin doldurması kritik bir fırsat olarak öne çıkıyor. Türkiye, Avrupa sanayisinin doğal uzantısı olarak nitelendiriliyor ve Gümrük Birliği başta olmak üzere entegrasyon süreçlerinde mühendislik, teknoloji ve sürdürülebilirlik boyutlarında güçlü bir yakınlık kuruyor. Avrupa’da iş gücünün hizmet sektörüne kaydığı bu dönemde, Türkiye’nin orta segmentteki talep dalgalanmalarına daha hızlı yanıt verebilmesi önemli bir avantaj olarak görülüyor. AB’nin makine imalatı ve otomotiv sektörlerindeki savunma eksenine kayış, bu dönemde iki taraf için de yeni bir iş birliği alanı sunuyor. İlk 10 ayda AB’nin önde gelen makina üreticilerine yönelik iki belirgin ihracat artışı, tarafların bu ihtiyaca yanıt verebilme kapasitesine dair umut verici bir işaret taşıyor. Sıpariş çeşitliliğine uyum sağlama, çevik ve dayanıklı üretim yapımızı güçlendirdiğinde, bugünün ve geleceğin taleplerine cevap verebilecek ortak bir ekosisteme dönüşebiliriz.
Eximbank’ın rekabetçi faiz açılımı bekleniyor Yurt içi göstergeler, dönüşüm sürecinde rekabetçiliğin artması için belirleyici bir rol oynamaya devam ediyor. 2024 yılında makine üretiminin yüzde 9’a kadar daraldığı ve 2025’te yaklaşık yüzde 5 düşüş kaydettiği süreçte, kapasite kullanım oranlarının nihayet Ekim’de yüzde 63’e gerilemesi, sektörün çok yönlü baskılar altında güç kaybettiğini gösteriyor. Türkiye’nin katma değerli ve yüksek yerlilik oranına sahip makinelerinin dezenflasyonist politikalar karşısında en çok etkilenen sektörlerden biri olması doğal görünüyor. OECD verileri, üretim maliyetleri içinde ithalata bağımlı unsurların yüzde 25 civarında seyrettiğini ve düşük döviz avantajı ile ithalatın rekabetçiliğe katkısının sınırlı kaldığını gösteriyor. Yıllara yayılan süreçte ihracatın büyük bir kısmını döviz cinsinden sağlaması, büyüme patikasını bozmuş durumda. Ancak pazarın hareketlenmesi, ölçekleri büyütmeye dönük fırsatlar sunuyor. Eximbank’ın yatırım malı ihracatına özel kredi desteğinin hayata geçmesi, bu dönemde makine ve diğer yatırımların ihracatını kolaylaştırırken, yerli malının yurtdışı projelerinde öncelik kazanması için de önemli bir neden oluşturacaktır.
