Naylon Fatura Dönemi Sona Erdi: KAŞİF Sahneye Çıktı!
GİB, sahte belge düzenleme ve hatalı iade taleplerine karşı kısıtlayıcı kurallar ve manuel incelemelerin ötesine geçerek yapay zeka tabanlı bir izleme sistemi devreye aldı. KAŞİF adlı uygulama, geçmişe dayalı kalıpları kullanmadan, günlük olarak büyük veri setlerini analiz ederek risk durumlarını belirliyor.
KAŞİF, GİB Teknoloji birimiyle TÜBİTAK Yapay Zeka Enstitüsü tarafından geliştirilmiştir. Bu sistem, içerdiği yapay zeka modeli sayesinde kural bağımlılığından ayrışıp çok büyük hacimli veriyi sürekli olarak tarıyor ve anlık değişiklikleri tespit ediyor. Bireylerin ve kurumların davranış değişiklikleri otomatik olarak izleniyor ve her yeni durum yeniden analiz edilerek riskli mükellefler tespit ediliyor.
Yaklaşık 4 milyon mükellef günlük olarak analiz ediliyor KAŞİF, çok sayıda kategoriye ait verileri inceleyerek riskli durumları çok daha hızlı ve güvenilir biçimde ortaya koyuyor. Mükellefiyet, fatura, tahakkuk, tahsilat, ithalat, ihracat, beyanname ve bildirimler gibi başlıklar ile işletme ve üretim kapasitesi, çalışan sayısı, demirbaş gibi bilgiler de göz önünde bulunduruluyor ve bu veriler günlük raporlanıyor.
Sahte belge düzenlemek için kurulan şirketler anında tespit ediliyor KAŞİF, kullanıma alındığı ilk günlerde yüksek risk taşıyan mükellefleri belirleyerek önemli keşiflerde bulundu. Örneğin, faaliyeti toptan ticaret olan ve hiçbir madde alımı olmadan mükellefiyet tesis eden bir firma, aynı gün içinde üç ayrı faturayı düzenledi. Kuruluş sonrası beşinci gün ise 50 milyon liraya ulaşan değerde 5 sahte fatura düzenleyen başka bir mükellef belirlendi. Bir şirkette çalışan bir kişinin yetkisiyle, 7 farklı vergi dairesinde kurulan 6 şirket üzerinden sahte belge düzenlenmesi hedeflendiği saptandı; bu şirketler toplamda 246 milyon lira değerinde faturaya imza attı. Son üç ayda kurulan ve 276 milyar liraya ulaşan faturaların arkasında 2.550 mükellef bulunduğu, bu mükelleflerin ticari, zirai veya mesleki bir faaliyeti olmadan sahte belge düzenlemek amacı taşıdığı belirlendi. Beyanname olarak 7,7 milyon lira KDV iadesi bildirimi yapan bir mükellefin iadesinin ise haksız olduğuna dair tespit yapıldı.
Veri Dairelerine Bildirim ve Denetim KAŞİF’in yüksek sahte belge riski taşıyan mükellefleri belirlemesi, Vergi Denetim Kurulu’na bildirimle destekleniyor. Bu mükellefler yakında vergi dairelerine iletilerek yoklama süreçlerine tabi tutuluyor ve söz konusu kararlar doğrultusunda sahte belge düzenleme amacıyla mükellefiyet tesis edenler kayıt dışı olarak kapatılıyor.
Güncel ve Sürekli Güncellenen Risk Analizi Altyapısı Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, teknolojik ilerlemelerin kayıt dışı ekonomiye karşı etkin bir araç olduğunu vurgulayarak, yapay zeka ve makine öğrenmesi ile tüm mükelleflerin denetim kapsamına alınacağını ifade etti. Şimşek, “Kayıt dışılıkla mücadelede yeni bir döneme girdik. Yapay zeka ve makine öğrenmesi ile artık tüm faaliyetleri anında tespit ediyoruz.” diye konuştu. Ayrıca, bu altyapının rekabet eşitsizliğini giderme ve kayıt dışı ekonomiye karşı mücadeleyi güçlendirme amacı taşıdığı da kaydedildi.
KAYNAK: AA
