Önce Amerika Diyerek Yola Çıkanlar İçin Trump’ın Ekonomi Karnesi: Hüsran

ABD’de Başkanlık görevine ikinci kez başlayan Trump, 20 Ocak itibarıyla ilk yılını geride bıraktı. “Önce Amerika” vizyonuyla hareket eden yönetim, tarifeler ve vergi düzenlemeleriyle ekonomiyi canlandırmayı, istihdamı artırmayı ve yaşam maliyetlerini düşürmeyi hedefledi. Ancak gümrük vergilerini yükselterek ticaret açığını daraltma çabaları ile birlikte bazı firmalar ve ülkelerle yapılan yatırımlara rağmen istihdam artışındaki yavaşlama ve enflasyon konusundaki baskı sürüyor. Ayrıca yıl içinde ABD Merkez Bankası (Fed) için faiz indirme baskıları, istatistikten sorumlu yetkilinin görevden alınması ve bütçe krizinin yol açtığı 43 günlük hükümet kapanması, piyasalarda belirsizliği artıran önemli gelişmeler arasında yer aldı.

Ekonomi açısından bakıldığında, olumlu ve olumsuz göstergelerin aynı dönemde ortaya çıkması dikkat çekti. Kamuoyu anketleri ise yüksek fiyatlar ve ekonomik karamsarlığın etkisiyle Trump’a olan desteğin yıl sonunda zayıfladığını gösterdi.

Tarifeler ve Vergi Düzenlemeleri Trump’ın ikinci dönemindeki kilit adımlardan biri, ticaret partnerlerine karşı uygulamaya alınan gümrük vergileri oldu. Buna ek olarak çelik, alüminyum, otomobil, bakır, kereste ve bazı mobilya ürünleri gibi çeşitli sektörlere özel vergiler de devreye alındı. Bu dönemde ortalama etkin tarife seviyesi, 1935’ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştı ve ABD Hazine verilerine göre toplam vergi geliri olarak 264 milyar dolar elde edildi. Vergi tarafında ise Temmuz 2025’te yürürlüğe giren Bir Büyük Güzel Yasa ile kapsamlı vergi reformları hayata geçirildi. Bahşiş gelirleri, fazla mesai ücretleri ve belirli araç kredisi faizlerinde vergi muafiyetleri gibi unsurlar, kalıcı vergi düzenlemeleri kapsamına alındı.

Ekonomik Büyüme konusunda bakıldığında, türbülanslı bir başlangıca rağmen ABD ekonomisi direnç gösterdi. 2024 yılında 2,6-2,8 civarında olan büyüme rakamı, iki büyük dönem arasında dalgalanmalar yaşadı. 2024’ün ikinci çeyreğinde tüketici ve kamu harcamalarının katkısıyla büyüme %3,8, üçüncü çeyrekte ise %4,3 ile iki yılın en hızlı büyümesi kaydedildi. Ayrıca ithalatın azalması da büyümeyi destekledi.

İşsizlik oranı politikaların etkisini karmaşık biçimde gösterdi. Yıl sonunda %4,1 olarak krediye yansıyan işsizlik, 2025’in ilk ayında %4’e geriledi, ardından Shubatta %4,2’ye yükseldi ve yaz sonuna doğru %4,3’e çıktı. Hükümetin geçici kapanması nedeniyle ekimde hesaplanamayan işsizlik oranı, Kasım’da %4,5 ve Aralık’ta %4,4 olarak kaydedildi. 2024’te tarım dışı sektörlerde istihdam artışı 50 bin olarak gerçekleşti ve toplamda 2 milyon 12 bin kişiye ulaşıldı; önceki yıla göre net istihdam artışı ise 584 bin olarak ölçüldü.

Enflasyon ise Trump döneminin en çok tartışılan konularından oldu. Fed’in %2 hedefine yakın seyreden enflasyon, enerji fiyatlarındaki düşüşlere rağmen yıl boyunca yüksek kalmayı sürdürdü. Yıllık enflasyon Ocak ayında %3 ile başlarken, Mayıs ayına doğru %2,4’e geriledi; yaz sonlarında tekrar yükselişe geçerek Ağustos’ta %2,9, Eylül’de %3’e çıktı. Hükümetin kapanması nedeniyle ekimde açıklanamayan veri Kasım’da %2,7 olarak geldi ve Aralık’ta da %2,7 seviyesinde kaldı.

Kaynak: AA