Irak’la Havale Çıkmazı Derinleşiyor
Kuzey Irak yönetiminin gümrük kapılarında ASYCUDA sistemini devreye almaması, ihracatçıları mağdur ediyor. Dış ticaret işlemlerinde paralarını düşen kur üzerinden transfer etmek zorunda kalan firmalar, yaklaşık %12 oranında zarar ediyor.
Güneydoğu Anadolu Hububat Bakliyat Yağlı Tohumlar ve Mamulleri İhracatçıları Birliği Başkanı Celal Kadooğlu, Kuzey Irak yönetiminin ASYCUDA’ya geçiş için girişimlerini sürdürdüğünü belirtti. UNCTAD tarafından geliştirilen ASYCUDA’nın gümrük işlemlerini bilgisayarlı ortamda yürütmesini sağlayan bu sistemin, dünyada 108 ülke tarafından kullanıldığını hatırlattı. Irak’a yapılan ithalat işlemlerinde tüccarlar 1.320 dinarlık resmi döviz kurundan yararlanırken, Kuzey Irak’ta ise serbest piyasa kuru olan 1.480 dinar üzerinden işlem yapıldığı için net zarar %12 olarak ortaya çıkıyor.
ASYCUDA uygulanmayınca kur farkı büyüyor Kuzey Irak Bölgesel Yönetimi’nin gümrük kapılarında ASYCUDA’ya geçişte teknik bir engel olmadığını ifade eden Kadooğlu, çözüm için çalışmaların sürdüğünü belirtti. Sözlerine göre Irak genelinde gümrük işlemlerinin dijitalleşmesini sağlayan bu sistem sınır kapılarında yüzde 75 oranında uygulanırken, Kuzey Irak bölgesindeki kapılar bu sistemden henüz yararlanmıyor. Bölgesel yönetimin kontrolündeki çok sayıda şirket hali hazırda ASYCUDA üzerinden işlem yapıyor ve malları sorunsuz bir şekilde geçiyor. Yapılan görüşmelerde, entegrasyon konusunda teknik bir uyuşmazlık bulunmadığı, ancak kararın bölgesel yönetimin alması gerektiği ifade edildi. Yakın zamanda uygulanmaya başlanacağına dair inanç, iki ülke arasındaki ticarette dijital elektronik sistemin devreye girmesiyle sorunların çözüleceğini işaret ediyor.
Gümrük kapılarının ASYCUDA’ya entegre edilmemesinin en büyük sonuçlarından biri para transferlerinde görünen aksamalar. Özellikle dolar havaleleriyle bağlantılı olan gümrük ön bildirimi (beyan) süreci bu durumda çalışmıyor.
İhracatçıya yüzde 12 zarar yazıyor Bundan sonra sisteme kaydedilmemiş hiçbir Dolar transferine izin verilmeyeceğini vurgulayan Kadooğlu, bölge ihracatçılarının para transferlerini kolaylaştırmanın ve ticaretin sürdürülebilirliğini sağlamak için sınır kapılarında ASYCUDA sisteminin uygulanmasının şart olduğunu söyledi. Kuzey Irak Bölgesel Yönetimi’nin kontrolündeki kapılarda bu sistemin eksikliği, rekabet adaletini de olumsuz etkiliyor. Irak Merkez Bankası kurunu referans alan firmalar, havalelerin durması nedeniyle serbest piyasa kurundan döviz alıyor ve bu durum %12 oranında net zarara yol açıyor. Sorunun çözümü amacıyla Irak Merkez Bankası ile görüşmeler sürüyor; 1 Ocak 2026 öncesinde gelen malların havalesinin yapılması gerektiği belirtiliyor. Ancak Gümrükler Genel Müdürlüğü bu talebe sıcak bakmıyor. Kuzey Irak sınır kapılarında ASYCUDA uygulanmadığı sürece havalelerin yapılmayacağını ifade eden yetkililer, serbest piyasa kurundaki farkın daha da büyümesinden endişe ediyor. Basra ve Ürdün kapılarından gelen ürünlerin havalesinde sorun yokken, Türk ihracatçıları en çok bu konuda zor durumda kalıyor ve çözüme dair çalışmalar sürüyor.
