2026 Emeklilik Maaşları ve Taban Ücret Tartışması: Yeni Düzenlemelerin Bileşenleri
2025 yılındaki enflasyon verileri açıklandıktan sonra 2026’da emekli aylıklarına yönelik yeni hesaplamalar da netlik kazandı. En düşük memur emekliliği maaşı, önceki 22 bin 671 TL düzeyinden 27 bin 772 TL’ye yükseltilmesiyle gündeme geldi. SSK ve Bağ-Kur emeklileri için ise en düşük aylığın 16 bin 881 TL’den 18 bin 938 TL’ye çıkarılması öngörülüyordu; ancak artışın yeterli olmadığı eleştirileri nedeniyle hükümet, taban emekli maaşını 20 bin TL’ye yükseltmeyi öne sürerek 9 Ocak’ta TBMM’ye yasa teklifini sundu.
Mevcut maaşla büyükşehirde yaşamak giderek zorlaşıyor BBC Türkçe’nin derlediği veriler, geçim koşullarının bu durumda ciddi ölçüde zorlandığını gösteriyor. Emeklilikte kira giderlerini karşılamada yetersiz kalan rakamlar, Emekli-Sen’in paylaşımına göre büyük şehirlerde yaşayanlar için daha belirginleşti. Memur emeklisi için durum Ocak 2026 itibarıyla en düşük memur emekli aylığının, taban maaşın yaklaşık 1,5 katı seviyesinde hesaplandığı düşünülüyordu. Taban maaşın 20 bin TL’ye yükselmesi halinde bu farkın 1,35 kat seviyesine gerileyeceği ifade ediliyor.
Emekli aylıklarını etkileyen temel değişiklikler 2008 yılında yapılan yasal düzenlemenin emekli maaşları üzerinde kalıcı bir etkisi bulunduğu vurgulanıyor. Kocaeli Üniversitesi’nden Prof. Dr. Aziz Çelik, bu değişikliklerin üç temel sonuç doğurduğunu belirtiyor: aylık bağlama oranı %70’lerden %50’nin altına düştü; büyümeden gelen pay, yalnızca %30’un dikkate alınmasına dönüştü; prim gününü doldurduktan sonra çalışmanın maaşa katkı sağlaması uygulaması sona erdi.
65 yaş üstü nüfusta artış ve taban ödeme uygulaması 2008’den bu yana nüfustaki yaşlı kesimin payı yükseldi. Bu durum, 2019 yılında hükümetin taban emekli maaşı uygulamasını başlatmasıyla sonuçlandı; 2019 yılından bu yana taban tutarlar her Ocak ayında artırıldı. 2026 için de benzer bir düzenlemenin Meclis gündemine getirildiği belirtiliyor. Prof. Çelik’e göre emekli aylıklarının, kişi başına düşen gayri safi yurtiçi hasıla oranı açısından 2003 veya 2009 seviyelerinde kalması halinde bugün maaşlar yaklaşık iki katı olabilirdi. Emekli-Sen verilerine göre 2000’li yılların başında en düşük emekli aylığı asgari ücretin yaklaşık 1,3 katına yakındı; zamanla bu oran geriledi ve 2016’da yaklaşık olarak asgari ücretin altında kaldı. 2026 itibarıyla en düşük emekli aylığının asgari ücretin %70’i düzeyine düşebileceği ifade ediliyor.
Uluslararası karşılaştırmalarda yüksek eşitsizlik OECD’nin Pensions at a Glance raporuna göre Türkiye, 65 yaş üstü nüfusta harcanabilir gelir açısından “çok yüksek” eşitsizlik göstergesiyle öne çıkıyor. 38 ülkenin incelendiği 2025 raporunda Türkiye, gelir adaletsizliğinde beşinci sırada yer aldı. Ayrıca ücret enflasyonla mücadelede eriyen maaşlar olarak nitelendirilen bir durum söz konusu. Küresel Emeklilik Endeksi’nde Türkiye’nin sıralaması 2019’da sondan üçüncü iken 2025’te sondan dördüncü oldu.
Türkiye’de düzeltilmesi gerekenler… Raporda öne çıkan başlıklar arasında en düşük emekli maaşlarının artırılması, bireysel emeklilik sisteminin yaygınlaştırılması ve emeklilik öncesi fonlara erişimin sınırlandırılması yer alıyor; bu konuların öncelikli olarak düzenlenmesi gerektiği vurgulanıyor.
Avrupa’yla kıyaslandığında gerideyiz Türkiye’deki emekli aylıkları Avrupa ülkeleriyle karşılaştırıldığında, DİSK tarafından “sondan ikinci” olarak değerlendirilmişti. Emekli-Sen Genel Sekreteri Fikri Kalender, Avrupa ülkelerindeki durumu örnek gösterirken Türkiye’de emeklilere yönelik yaşam maliyetlerinin daha ağır olduğuna dikkat çekti: Avrupa’da emeklilere ayrılan aylıklar, Türkiye’deki yoğun maliyetlere karşılık daha esnek ve ulaşılabilir durumda iken, Türkiye’de artan ulaşım maliyetleri ve kira giderleri, yaşlı nüfus için ciddi bir yük oluşturuyor.
